انواع اندود‌کاری متداول

متداولترین ملات های مصرفی در اندود‌کاری در حال حاضر در ایران، کاهگل، گچ و خاک، گچ، ماسه سیمان، باتارد و … است. این اندودها به روش های مختلفی اجرا می‌شوند. تخته ماله‌ای، تگرگی، چکشی، آب ساب، شسته و موزائیکی از انواع مختلف اجرای اندودها به شمار می‌روند.

لایه های اندود‌کاری

اندود‌کاری  عموماً در دو قشر آستر و رویه اجرا می‌شود.

قشر آستر به منظور ایجاد سطح صاف و تنظیم شیب‌ها ساخته می‌شود و برای این کار در ابتدای امر، سطوح مورد نظر، شمشه گیری یا کرم بندی می‌شود. در ادامه با ملات مورد نظر اندود می‌شود.

قشر رویه که در حقیقت تزئین سطوح است و با استفاده از مصالح مختلفی اجرا می‌شود. انواع گچ بری ها و رنگ آمیزی های نما در قشر رویه انجام می‌شود.

مصالح مصرفی در اندود‌کاری

در فضاهای داخلی ساختمان، اندود‌کاری به دور از عوامل جوی و رطوبت است. بنابراین در این فضاها، معمولاً از ملات گچ و خاک برای اندود آستر و از اندود گچ خالص برای اندود رویه استفاده می‌شود. برای سطوح خارجی ساختمان و همچنین فضاهای مرطوب داخل ساختمان مانند حمام و استخر از ملات ماسه سیمان برای اندود آستر استفاده می‌شود. در این فضاها برای قشر رویه از ملات های موزائیکی، پودر سنگ- خاک سنگ- سیمان و … استفاده می‌شود.

افت مصالح

به مانند اغلب کارهای ساختمانی، در اندود‌کاری نیز حجم مصالح مصرفی بیشتر از حجم مصالح محاسباتی است. این تفاوت مقداری، ناشی از دو عامل عمده است. با توجه به ماهیت کارهای اندود، ریزش ملات در زمان اجرای اندود به پای کار اولین عامل افت به حساب می‌آید. به علت ناهمواری سطوح زیرین اندودها، تفاوت ضخامت اجرایی با ضخامت محاسباتی نیز عامل دوم افت مصالح است.

افت حاصل از ریختن و از بین رفتن ملات

این افت برای اندود‌کاری سیمانی روی سطوح قائم و سقف به استثنای اندود تگرگی حدود۵ درصد است. برای اندود تگرگی این افت ۳۰ تا ۵۰ درصد در نظر گرفته می‌شود. علت انتخاب ۵ درصد افت برای اندودهای قائم این است که مصالح ریخته شده، جمع آوری شده و با ضافه نمودن اندکی سیمان دوباره استفاده می‌شود. بنابراین مقدار ۵ درصد افت به منظور در نظر گرفتن بهای سیمانی است که برای آماده سازی مجدد ملات ریخته شده استفاده می‌شود. برای اندود‌کاری افقی دور ریز ملات بسیار اندک و قابل صرفنظر کردن است. ولی در محاسبات عمران سافت، برای در نظر گرفتن عوامل پیش بینی نشده درصد کمی نیز برای دور ریز این اندودها در نظر گرفته شده است.

افت حاصل از تغییر ضخامت

برای اندود‌کاری این افت به دلیل صاف نبودن زیر کار و نوسان پستی و بلندی های آن است. بنابراین معمولاً حفظ اندازه خواسته شده ممکن نیست و احتمال نازکتر یا ضخیم تر شدن اندودها همواره وجود دارد. برای این منظور اضافه ضخامتی به اندازه یک تا دو میلیمتر (یک تا دو لیتر بسته به نوع کار) در نظر گرفته می‌شود.

ضخامت اندود‌کاری

ضخامت اندود‌کاری مطابق عرف کارِ استادکاران ایرانی انتخاب شده و در جدول زیر آمده است.

در اندود‌کاری های نما برای سهولت در اجرای کار و همچنین ایجاد درز انبساط یا دلایل دیگر، از شیشه استفاده می‌شود. ملاتی که برای نصب شیشه به کار می‌رود، عموماً با مصالح اندود تفاوت دارد.

مصالحی که در کروم بندی یا شمشه گیری استفاده می‌شود، معمولاً از جنس خود اندود‌کاری است.

مقدار مصالح مصرفی و نیروی انسانی مورد نیاز اندودکاری

در جدول زیر مقدار ملات مصرفی و نیروی انسانی مورد نیاز حجم معینی از اندودکاری آورده شده است. با استفاده از اطلاعات جدول می‌توان حجم عملیات انجام شده توسط یک گروه کاری را محاسبه کرد. پس از بدست آوردن مقدار ملات مورد نیاز  ازجدول زیر، با مراجعه به مقدار مصالح مصرفی در ملات های ساختمانی، مصالح مورد نیاز سطوح اندود کاری به دست خواهد آمد. با در دست داشتن مقدار مصالح مصرفی و نیروی انسانی، آنالیز بهای اندودکاری های ذکر شده به راحتی قابل محاسبه است.

انواع بندکشی مرسوم در ایران

متداولترین نوع بندکشی در ایران، بندکشی نماهای آجری و سنگی است که به صورت توپر، تو خالی، فیتیله‌ای و … اجرا می‌شود. بندکشی فیتیله‌ای اغلب برای نماهای سنگی به کار برده می‌شود.

ملات مصرفی برای بندکشی

معمولترین مصالح مصرفی برای بندکشی، ماسه بادی- سیمان است و در برخی موارد ممکن است برای تیره یا رنگی کردن ملات به آن دوده یا رنگ اضافه شود. علاوه بر ملات ماسه بادی و سیمان، می‌توان از ملات های خاک سنگ سفید- سیمان، پودر سنگ سیاه- سیمان و گچ خالص- خاک اره نیز استفاده کرد. برای آشنایی بیشتر با انواع ملات ها، مقدار مصالح مصرفی در ملات های ساختمانی را بخوانید.

محاسبه مقدار مصالح مورد نیاز برای بندکشی

برای تعیین مصالح بندکشی نماهای سنگی، فرض شده است که در هر متر مربع از کار ۰/۳ متر مربع به عمق حداکثر یک سانتیمتر بندکشی شود. بنابراین برای هر متر مربع از کار مقداری برابر ۳ لیتر ملات بندکشی به کار خواهد رفت.

برای بندکشی افت مصالح مربوط به تغییر مساحت و ضخامت بندکشی است. به طور مثال مشکل است که برای کارهای اجرا شده با سنگ لاشه، یک ضخامت و یا یک سطح ثابت بدکشی در نظر گرفت. بنابراین در این موارد مقداری متوسط در نظر گرفته می‌شود که شامل افت هم باشد.

برای محاسبه مقدار مصالح مورد نیاز برای بندکشی توپر و توخالی نماهای آجری، ابعاد آجر ۵/۵×۱۰×۲۱/۵ در نظر گرفته می‌شود. برای اطلاع از ابعاد آجرها، محاسبه تعداد آجر را مطالعه کنید. با فرض عمق نیم سانتیمتری برای بندکشی توخالی و یک سانتیمتری برای بندکشی توپر، محاسبات به صورت زیر خواهد بود:

۱۵/۳۸ = (۱ + ۵/۵) ÷ ۱۰۰ = (عرض آجر بعلاوه ضخامت یک بند قائم) ÷ ۱۰۰ = تعداد بند افقی در یک متر مربع

سانتیمتر مربع ۱۵۳۸ = ۱۵/۳۸ × ۱۰۰ × ۱ = مساحت بند افقی در هر متر مربع

۴/۴۴ = (۱ + ۲۱/۵) ÷ ۱۰۰ = (طول آجر بعلاوه ضخامت یک بند افقی) ÷ ۱۰۰ = تعداد بند قائم در یک ردیف

سانتیمتر مربع ۳۷۶ = ۱۵/۳۸ × ۴/۴۴ × ۵/۵ × ۱ = مساحت کل بندهای قائم در هر متر مربع

سانتیمتر مربع ۱۹۱۴ = ۱۵۳۸ + ۳۷۶ = کل مساحت بندهای قائم و افقی در هر متر مربع

 سانتیمتر مکعب ۱۹۱۴ = ۱۹۱۴ × ۱ = حجم بندکشی توپر

 سانتیمتر مکعب ۹۵۷ = ۱۹۱۴ × ۰/۵ = حجم بندکشی توخالی

با در نظر گرفتن ۱۵ درصد افت، خواهیم داشت:

 سانتیمتر مکعب ۲۲۰۱= ۱۹۱۴ × ۱/۱۵ = حجم بندکشی توپر

 سانتیمتر مکعب ۱۱۰۰= ۹۵۷ × ۱/۱۵ = حجم بندکشی توخالی

لیتر ۲/۲ ≅ حجم کل بند کشی توپر هر متر مربع بر حسب لیتر

لیتر ۱/۱  ≅ حجم کل بند کشی توپر هر متر مربع بر حسب لیتر