نشریه شماره ۶۹۷
نشریه شماره ۶۹۷ تحت عنوان ضوابط طراحی ساختمانهای آموزشی، در رابطه با اصول و ضوبط طراحی مدارس ابتدایی دوره اول و دوم (سه ساله اول و دوم) به صورت تک دورهای و ترکیبی شهری و روستایی است. مدارس متوسطه تک دورهای (سه ساله اول و دوم) و ترکیبی شامل دو دوره اول و دوم شهری و دوره اول متوسطه روستایی و مدارس متوسط تک دورهای (سه ساله اول و دوم) و ترکیبی شامل دو دوره شهری و دوره اول متوسطه روستایی هستند.
نشریه شماره ۶۹۷ بر ساختار نظام آموزشی ۳-۳-۳-۳ است، از تاریخ ابلاغ نشریه، مبنای طراحی فضاهای آموزشی و تربیتی قرار گرفته و نشریه شماره ۲۳۲ که بر اساس ساختار نظام قدیم آموزشی تهیه شده از این به بعد غیر قابل استناد خواهد بود.
اهداف نشریه شماره ۶۹۷
هدف از تهیه و انتشار نشریه شماره ۶۹۷، بر اساس تحقیقات علمی و عملی انجام شده در داخل و خارج کشور، با در نظر گرفتن امکانات و شرایط اقتصادی و سیاستهای نظام آموزشی و تربیتی، مبتنی بر سند تحول بنیادین آموزش و پرورش کشور است. تهیه این ضوابط و معیارها به ایجاد فضاهای آموزشی و تربیتی بهینه و متناسب برای ارتقاء کیفیت نظام آموزشی منتهی میشود.
این ضوابط بر مبنای سیاستها، دستورالعملها، نظام ذیربط، برنامههای آموزشی، تربیتی و اطلاعاتی کسب شده از کارشناسان و مسئولان دفاتر ستادی و اجرایی دستگاههای مربوطه بخش خصوصی و با در نظر گرفتن نیازهای آموزشی تهیه شده و رعایت آنها در طراحی و برنامهریزی ساختمانهای آموزشی الزامی است.
به استناد ماده ۲۳ قانون برنامه و بودجه، سازمان مدیریت و برنامهریزی مسئول تهیه، تدوین و ابلاغ ضوابط و دستورالعملهای طرحهای عمرانی است، از اینرو نیز این سازمان، تهیه ضوابط برای فضاهای آموزشی و تربیتی را ضروری دانسته و نسبت به انجام آن اقدام نموده است.
طبقه بندی ساختمانهای آموزشی
فعالیتهای آموزشی و تربیتی مدارس در دو فضای بسته و باز انجام میشود که هر کدام از این فعالیتها در گروههای زیر طبقهبندی میشوند.
فضاهای بسته در هفت گروه زیر طبقهبندی میشوند.
- فضاهای آموزشی
- فضاهای کمک آموزشی
- فضاهای فرهنگی، ورزشی
- فضاهای اداری
- فضاهای پشتیبانی و خدماتی
- فضاهای ارتباطی
- فضاهای زیر ساخت
فضاهای باز و نیمه باز
فضاهای باز و نیمه باز به فضاهای باز تربیتی اطراف ساختمان اتلاق میشود که جهت تعامل، استراحت، تحرک، بازی، تفریح، ورزش، فضای سبز، فعالیتهای نمایشگاهی، فضاهای توقف وسایل نقلیه و همچنین به عنوان فضاهای کمک آموزشی مورد استفاده قرار میگیرند.
ضوابط و استانداردهای طراحی
رعایت ضوابط و استانداردهای موجود کشور در طراحی تمامی پروژههای آموزشی و تربیتی الزامی است. برخی از این ضوابط به شرح زیر است.
- آخرین ویرایش آیین نامه طراحی ساختمانها در برابر زلزله استاندارد ۲۸۰۰
- استانداردهای سازمان ملی استاندارد ایران
- پهنه بندی اقلیمی ایران – ساختمانهای آموزشی
- ضوابط و دستورالعملهای دفتر فنی و تحقیقات سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور
- ضوابط و مقررات شهرسازی برای معلولین جسمی و حرکتی تحقیقات ساختمان و مسکن، نشریه ۲۴۶، سال ۱۳۸۲
- دستورالعمل اجرایی بهداشت محیط مدارس به شماره ۱۸۰۳۹۲۰۶ سال ۱۳۹۴
- راهنمای طراحی آکوستیکی فضاهای آموزشی نشریه ۳۴۳ (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)
- نشریات مرتبط با طراحی فضاهای آموزشی سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور
در مواردی که بین ضوابط و دستورالعمل های فوق تناقض یا مغایریتی مشاهده شود دفتر فنی و تحقیقیات سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور فصل الخطاب خواهد بود.
فهرست مطالب نشریه شماره ۶۹۷
نشریه شماره ۶۹۷ در ۵ فصل و ۱۱۱ صفحه منتشر شده است. فصل اول اصطلاحات رایج در آموزش و پرورش کشور را منطبق بر سند تحول بنیادین آموزش و پرورش تهیه کرده و بر این اساس در متن تدوین اصول و ضوابط به کار رفته است.
فصل دوم تعیین ظرفیتها و سرانه فضاها با توجه به محورهای مهم و اساسی سند تحول بنیادین آموزش و پرورش مد نظر بوده و با تحلیل و بررسی وضعیت موجود فضاهای آموزشی و پرورشی، در نظر گرفتن ضوابط و استانداردهای موجود کشور تهیه و تدوین شده است.
فصل سوم شامل جداول برنامه فیزیکی مدارس در دو قالب روستایی و شهری است. مدارس روستایی در قالب مدارس یک تا شش کلاسه و مدارس شهری در قالب مدارس تک دورهای (اول و دوم) و مدارس ترکیبی ارائه شده است.
فصل چهارم استانداردهای موجود کشور در طراحی تمامی پروژههای آموزشی و پرورشی را شامل میشود.
فصل پنجم به اصول و ضوابط مسایل مکان یابی و استقرار فضاهای آموزشی میپردازد. این فصل همچنین فضاهای کالبدی و سیمای آموزشی در بافت شهرها و محلات را مورد توجه قرار داده است.
تعاریف پایه ضوابط طراحی ساختمانهای آموزشی
- نظام آموزشی
- دوره تحصیلی
- پایگاه فرهنگی-آموزشی محله
- طبقه بندی فضاهای آموزشی
- آلودگی محیطی
معیارهای تعیین ظرفیت و سرانه فضاها
- معیارهای تعیین ظرفیت
- سرانه فضاها
جدول برنامه فیزیکی مدارس
- دوره ابتدایی
- دوره متوسطه
ضوابط و استاندارد
- ضوابط و استاندارد
ضوابط مکان یابی مدارس در بافت شهر و محله
- اصول و ضوابط مکان یابی