نشریه شماره ۲۴۰

نشریه شماره ۲۴۰ با همکاری سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی برای استفاده در مسابقات معماری و شهرسازی تهیه شده است. مفاد این نشریه برگرفته از مطالعات گسترده‌ای تحت عنوان سازماندهی و مدیریت مسابقات معماری ساختمان‌های عمومی ایران است‌. از مطالب مندرج در این نشریه به عنوان راهنما در برخی از پروژه‌ها به منظور انتخاب مشاور استفاده می‌شود. در آیین نامه اجرایی خرید خدمات مشاور در بسیاری از بندها و مواد به این نشریه اشاره شده است.

بهبود عملکرد نظام فنی و اجرایی کشور، تخصیص بهتر منابع مالی، نیل به بهره‌وری بیشتر، دست یافتن به کیفیت برتر و دیدگاه‌های نوین برای معرفی استعدادهای تازه و ناشناخته، از نتایج پر بار برپایی مسابقات و رقابت‌های تخصصی و حرفه‌ای است.

اهداف نشریه شماره ۲۴۰

این نشریه اصولاً برای برگزاری مسابقات اجرایی تهیه شده است ولی مندرجات آن بیشتر در برگزاری مسابقات نظری استفاده می‌شود. مسابقه و رقابت سالم زمینه ساز پیشرفت است. مسابقات معماری امروزه در بسیاری از کشورهای پیشرفته جهان به عنوان شیوه‌ای شایسته برای ایجاد یک رقابت سازنده، دستیابی به ایده‌های نوین معمارانه، کیفیت برتر طراحی و نیز تامین منافع کارفرمایان شناخته شده است.

شمار زیادی از آثار برجسته معماری در دهه‌های اخیر در جریان همین مسابقات برگزیده و ساخته شده‌اند. از مشهورترین مسابقات معماری می‌توان به مرکز فرهنگی ژرژپمپیدو در پاریس اشاره کرد. تقریباً در تمامی این مسابقات کارفرما و برگزارکننده مسابقات یکی بوده و در برخی موارد داوری را هم کارفرما انجام داده است.

در برخی مسابقات داوران برگزیده از سوی کارفرما، استادان دانشگاه و مقامات اداری هستند. در برخی دیگر نمایندگان خود کارفرما و در تعدادی اندکی نیز معماران و شهرسازان حرفه‌ای بوده‌اند.

مسابقه معماری و شهرسازی

مسابقه معماری وشهرسازی به منظور دستیابی به طرح‌های نوین و خلاقانه در زمینه های معماری، معماری داخلی، طراحی شهری، مرمت آثار، بناها و بافت‌های تاریخی و … بین اشخاص حقیقی و حقوقی صاحب نظر برپا می‌شود.

انواع مسابقه

مسابقه با توجه به اهداف برپایی آن بر دو نوع تقسیم می‌شود.

مسابقه اجرایی که هدف از برپایی آن، برگزیدن طرح برتر برای اجرای طرح است.
مسابقه نظری که هدف از آن نه اجرای طرح، بلکه دست یافتن به نظرهای برتر طراحی در موضوعی معین است.

مسابقه با توجه به اعتبار شرکت کنندگان نیز بر سه نوع تقسیم می‌شود.

مسابقه آزاد که محدودیتی برای شرکت کنندگان ندارد و همه جامعه اهل فن را در سطح ملی و بین المللی در بر می‌گیرد.
مسابقه محدود که شرکت کنندگان آن گروهی خاص از اهل فن (مثلاً از نظر محل اقامت، تجربه یا تخصص ویژه یا تعداد شرکت کنندگان) هستند.
مسابقه دعوتی که شرکت کنندگان آن با صلاحدید برگزارکننده و به صورت کتبی دعوت می‌شوند.

برگزارکننده مسابقه معماری و شهرسازی

شخص حقیقی یا حقوقی، خصوصی یا دولتی است مسابقه را برگزار می‌کند. متولی برگزاری مسابقه در چارچوب این آیین نامه، مسئول اصلی رعایت روند ذکر شده و رعایت سایر قوانین و ضوابط مربوطه است.

انتخاب و طرح پروژه

پروژه‌هایی برای مسابقات معماری برگزیده می‌شوند که در آنها، برپایی مسابقه، بهترین راه حل برای انجام آن باشد و تشخیص این امر بر عهده برگزار کننده مسابقه است.

مسابقات در مورد اجرا یا بازسازی پروژه‌هایی که به صورت روزمره مورد استفاده قرار می‌گیرند، ضروری به نظر می‌رسد. از نمونه های این پروژه ها می‌‌توان مدارس، خانه‌های مسکونی، فضاهای تجاری، تغییر کاربری ساختمان‌های قدیمی، مراکز بازدید و … را نام برد.

مسابقات معماری می‌توانند یک یا چند حوزه تخصصی را در بر گیرند. این حوزه‌ها شامل برنامه‌ریزی منطقه‌ای، برنامه‌ریزی شهری، طراحی شهری، طراحی تاسیسات در محوطه‌های باز و … هستند.

تهیه و شکل گیری برنامه مسابقه

موفقیت مسابقه، تا حدود زیادی به دقت در تدوین و نوشتن برنامه آن بستگی دارد. این مسئولیت مشاور مسابقه است که برنامه را برای موضوع طراحی معین تدوین کند و در عین حال علایق برگزارکننده و شرکت کنندگان را نیز مد نظر قرار دهد. هر مسابقه معماری باید دارای برنامه‌ای کامل و به شکل مکتوب مستند شود.

نوشتن برنامه مسابقه از مهمترین وظایف مشاور مسابقه است که طی همکاری نزدیک با برگزارکننده مسابقه امکان پذیر است. برنامه مسابقه باید روشن، کامل و تا حد امکان مختصر باشد و خواسته ها و نیازهای برگزارکننده را به نحو مطلوب پاسخ دهد.