بودجه ده ساله یک شركت پیمانی
تا به اینجا به بررسی فعالیت شرکتهای پیمانکاری و نحوه حسابداری این نوع شرکتها و روشهای پیش بینی بودجه شرکتها پرداختیم. حال در این مرحله با ترکیب مباحث قبلی و به منظور تحلیل چگونگی بازگشت سرمایه به تهیه بودجه ۱۰ ساله یک شرکت پیمانکاری اقدام میکنیم. صورتهای مالی و نتیجه نهایی فرایند حسابداری به شمار میروند لذا ما صورتهای مالی ۱۰ ساله شرکت را تهیه مینماییم. لازمه تهیه بودجه آشنایی با سیاستها و اهداف آتی و برنامههای بلند مدت و كوتاه مدت شركت كه مصوب هیئت مدیره شركت است و نیز داشتن اطلاعات كافی درباره رویههای مورد استفاده شركت است. رویههای شركت كه در یادداشتهای همراه افشاء شده، بدست آمده است. لازم به توضیح است كه رویههای مورد عمل بر اساس گزارشات حسابرسی عموماً تغییر قابل ملاحظهای نداشته است.
مرحله اول
در مرحله اول صورت سود و زیان پیش بینی شده جهت ده سال را تهیه مینماییم.
طبق استاندارد شماره ۱ (نحوه ارایه صورتهای مالی) صورت سود و زیان باید حداقل حاوی اقلام اصلی زیر باشد.
- درآمد عملیاتی
- هزینههای عملیاتی
- سود و زیان عملیاتی
- هزینههای مالی
- سایر درآمدها و هزینههای غیر عملیاتی
- مالیات بر درآمد
- سود و زیان فعالیتهای عادی
- اقلام غیر مترقبه
- سهم اقلیت
- سود و زیان خالص
با توجه به این كه هدف شركت افزایش ثروت صاحبان شركت است، لذا شركت باید حجم عملیات و فعالیت خود را افزایش دهد تا آنجا كه نرخ رشد سالانه درآمد بر مبنای انتظارات مدیریت به ۱۵% برسد. با توجه به بررسیها كه مدیریت در بازدهی كاركنان شركت انجام داده است نیاز شركت را در نیروی كار فعالتر و با تخصص و كار آمدتر در تحقق هدف خاص شركت میبیند. بنابراین اقدام به اصلاح نیروی انسانی شركت مینماید و برنامه ریزی میكند كه این تعدیل نیرو طی دو سال انجام گیرد. لذا هزینه پیش بینی شده مدیریت بابت اصلاح نیروی انسانی در دو سال سرشكن میشود.
با در نظر گرفتن این كه در آمدهای ایجاد شده در شركت به همراه انجام مجموعهای از هزینه به وقوع میپیوندد بدین ترتیب هزینههای شركت با افزایش درآمد افزایش خواهد یافت. واضح است كه این افزایش نباید تا جایی باشد كه شركت را از هدف اصلی دور نماید با در نظر گرفتن تورم موجود در اقتصاد انتظار میرود كه حداكثر افزایش نرخ رشد سالانه هزینههای شركت متناسب با افزایش نرخ درآمد شركت یعنی همان ۱۵% باشد.
مرحله دوم تهیه ترازنامه پیش بینی شده
تراز نامه پیش بینی شده جهت ده سال را تهیه میكنیم. ترازنامه منبع اصلی اطلاعات برای ارزیابی نقدینگی و انعطاف پذیری مالی است. نقدینگی به مدت زمانی كه انتظار میرود سپری شود تا یك دارایی به وجه نقد تبدیل یا بدهی پرداخت شود، بستگی دارد. انعطاف پذیری مالی یعنی توانایی اقدام جهت تغیر میزان و زمان جریانهای نقدی به گونهای كه بتوان در قبال رویدادهای غیره منتظره واكنش نشان داد. بیان دیگر و قابلیت انطباق واحد تجاری با تغییرات در شرایط عملیاتی است. در واقع انعطاف پذیری مالی و مقیاسی برای سنجش سازگاری یك شركت است.
موجودی نقد
وجوه نقد سیال ترین دارایی و واسطه مبادلات است كه از آن در خرید كالا و خدمان و تسویه تعهدات استفاه میشود. وجوه نقد شامل اسكناس و مسكوكات و چكهای شخصی و سپردههای دیداری و چك پول و حوالجات بانكی و تنخواه و اغلب سپردههای پس انداز است. با توجه به توضیحات ارایه شده و پیش بینی وضعیت نقدینگی در آینده، بستگی به ورودیها و خروجیهای وجه نقد ناشی از معاملات شركت دارد و از آنجایی كه هدف اصلی صورت جریان وجوه نقد ارایه اطلاعاتی در رابطه با جریانهای ورودی و خروجی وجه نقد طی یك دوره حسابداری است. برای پیش بینی وجه نقد در آینده از صورت جریان وجوه نقد استفاده میشود و وجوه پیش بینی شده به دست آمده از صورت جریان وجوه نقد به ترازنامه انتقال مییابد.
حسابهای دریافتنی
حساب دریافتنی شركت مذكور شامل مطالباتی از كار فرمایان در نتیجه انجام قرار دادهای فی مابین است، لذا افزایش حساب فوق را معادل درآمد كسب شده طی سال منظور مینماییم. دریافت مطالبات در شركت به صورت زیر است. از آنجایی كه فعالیت شركت مورد بحث ما پیمانكاری است و پیمانكار تا زمانی كه بخش عمدهای از صورت وضعیتهای ارایه شده به كارفرما را طی سال وصول ننماید قادر به ادامه كار نیست و رویههای شركت در سنوات گذشته نشان میدهد كه در سال، ۶۰% از صورت وضعیتهای به تایید رسیده كارفرما وصول میشود و مانده مطالبات در سال آتی به استثنای ۱۵% آن كه مربوط به ۱۰% سپرده حسن انجام كار و ۵% سپرده بیمه است كه كارفرما نزد خود تا زمان تحویل قطعی نگه میدارد، كاملاً وصول میشود. و از آنجایی كه پیمانكاری شركت نهایتاً ۲ الی ۳ ساله است و در طول مدت زمانی كه بودجه تهیه میشود پیش بینی میكنیم كه برخی از پروژههای شركت تحویل قطعی شود، لذا ۱۰% از سپرده نزد كار فرمایان در سال آزاد میشود. لذا ۹۵% از مطالبات ابتدای دوره شركت وصول میشود.
موجودی كالا
موجودی كالا در شركتهای پیمانكاری عمدتاً شامل مواد و مصالح مورد استفاده در پروژهها است. با توجه به این كه بخشی از بهای تمام شده پروژهها را مواد و مصالح تشكیل میدهد. لذا با توجه به نسبت موجودی كالا به بهای تمام شده، نشان میدهد كه ۳% از بهای تمام شده پروژهها را مواد و مصالح مصرفی در آنها تشكیل میدهد. لذا مانده پایان دوره موجودی كالا برابر خواهد بود با مانده پایان دوره موجودی در سال گذشته در نسبت بهای تمام شده به موجودی و خالص افزایش طی دوره از مابه التفاوتت مانده ابتدای دوره به مانده پایان دوره به دست آمده است.
پیش پرداختها
پیش پرداختها در شركتهای پیمانكاری به دو دسته تقسیم میشود. بخشی از پیش پرداختها مربوط به مالیاتهای مكسوره از صورت وضعیتهای پرداخت شده است و بخش دیگر آن مربوط به پیش پرداختهای هزینهای كه به پیمانكار جزء و یا تامین كنندهگان مواد و مصالح پرداخخت مینماید، است. برای محاسبه مبلغ پیش پرداخت هزینهها همانند موجودی كالا باید بدانیم كه چه بخشی از بهای تمام شده پروژهها را چنین هزینههای تشكیل داده است كه از نسبت پیش پرداختها به بهای تمام شده پروژهها در سنوات قبل، جهت پیش بینی پیش پرداختها استفاده مینماییم.
داراییهای ثابت مشهود و نامشهود
دارایهای ثابت مشهود شركتهای پیمانكاری علاوه بر زمین و ساختمان و وسایل نقلیه شامل ماشین آلات و تجهیزات راه سازی و اثاثیه و ابزار آلات و تجهیزات و كارخانجات آسفالت و غیره است. همان طور كه قبل اشاره شد با افزایش حجم عملیات شركت داراییهای ثابت شركت زودتر مستهلك شده و كارایی لازم را جهت پیشبرد اهداف شركت را از دست میدهند. لذا شركت باید تمهیدات لازم را جهت جایگزینی ماشین آلات فرسوده با ماشین آلات جدید بیاندیشد.
بر این اساس شركت برنامه ۱۰ سالهای در جهت جایگزینی مناسب جهت دست یابی به اهداف شركت با توجه به نرخهای كارشناسی شده در نظر میگیرد. داراییهای نامشهود شامل حق المتیاز و نرم افزار غیره است كه شركت بر اساس نیاز خود و در جهت تامین آنها برنامههایی در نظر دارد كه از آنها استفاده میشود.
سایر داراییها
شامل داراییهای است كه منطقاً در طبقه دیگری قرار نمیگیرد. شامل پیش پرداختهای هزینهای بلند مدت بوده و مبلغ دفتری داراییهای ثابت با استفاده از وجوه نقد مسدود شده و سپردههای بلند مدت بانكی است كه شركت جهت اخذ ضمانت نامههای بانكی افتتاح میكند، است.
حسابهای پرداختنی
حسابهای پرداختنی نقطه مقابل حسابهای دریافتنی است. حسابهای پرداختنی زمانی ایجاد میشود كه شركتی كالا و ملزومات یا خدمات را به صورت اعتباری ارایه نماید. با توجه به سیاست شركت، فرض بر این است كه تمامی هزینههای شركت را در ابتدا به طور اعتباری دریافت و از مبلغ بدهی كه در سال افزایش مییابد ۶۰% آن پرداخت و نیز ۹۰% بدهیهای ابتدای دوره پرداخت شود تا شركت بتواند در روال عادی به عملیات خود ادامه دهد. افزایش طی دوره حسابهای پرداختنی شركت برابر خواهد بود با بهای تمام شده خدمات ارایه شده و هزینههای اداری و عمومی و سایر هزینهها منهای افزایش در ذخیره باز خرید خدمت و افزایش در ذخیره استهالك داراییهای ثابت است.
پیش دریافتها
همانطور كه قبل اشاره شده، از مبلغ كل پیمان طی چند مرحله معادل ۲۰% كل پیمان به پیمانكاران پرداخت میشود بر اساس روند موجود معادل ۲۰% قرار دادهای منعقده به عنوان پیش دریافت قابل وصول خواهد بود. با عنایت به روند كسب درآمد شركت در وصول درآمدها ضریب پیش دریافتها در بودجه لحاظ شده است.
ذخیره مالیات
شركت میبایست بدهی مالیات بر عملكرد خود در حسابها نشان دهد. از آنجایی كه مبلغ مالیات بر درامد قبل از صدور برگ قطعی به طور برآوردی مشخص میشود و به طور معمول بین مالیات محاسبه شده توسط شركت و مالیات تعین شده توسط ممیز، تفاوتهایی وجود دارد. این تعهدات با عنوان ذخیره مالیات در متن تراز نامه منعكس میشود. مالیات بر درآمد پرداختنی به صورت خالص پس از كسر پیش پرداختهای مالیاتی مربوط در ترازنامه ارایه میشود.
سود سهام پرداختنی
این حساب مربوط به تقسیم سودی كه در سال انجام میشود. لذا افزایش آن معادل سود تقسیمی مندرج در صورت سود و زیان انباشته است. و بر اساس سیاستهای شركت، مانده اول دوره در سال پرداخت میشود. با عنایت به اینكه سود تقسیمی مبنایی برای بازگشت سرمایه نیز ممحسوب میشود لذا تقسیم سود، نقش عمدهای را در تصمیم گیری سرمایه گذاران خواهد گذاشت. بنابراین كاهش طی دوره معادل مانده ابتدای دوره است.
ذخیره باز خرید خدمت كاركنان
بر اساس قوانین مربوط و در صورت پایان خدمت كاركنان و شركت مكلف است بر مبنای سنوات خدمت و حقوق دریافتی كاركنان مبالغی به آنها پرداخت كند. با گذشت خدمت كاركنان برای شركت تعهد قانونی ایجاد میشود كه باید ذخیره لازم را برای آن شناسایی كند. ذخیره مزایای پایان خدمت كاركنان را در سر فصل بدهیهای غیر جاری منعكس شود مگر آن بخش از این ذخیره كه مربوط به كاركنانی است كه در طی سال آتی باز خرید یا بازنشسته میشود. با توجه به بررسیهای انجام شده بر حساب ذخیره خدمت در سالهای گذشته مشخص شد كه ۲/۵% از هزینههای شركت را هزینه باز خرید خدمت كاركنان تشكیل میدهد. و بر اساس سیاستهای مدیریت ۱/۵% از آن در طی دوره به پرسنل قراردادی پرداخت میشود.
