حسابداری پیمانکاری
بودجه ده ساله یک شرکت پیمانی
تا به اینجا به بررسی فعالیت شرکتهای پیمانکاری و نحوه حسابداری این نوع شرکتها و روشهای پیش بینی بودجه شرکتها پرداختیم. حال در این مرحله با ترکیب مباحث قبلی و به منظور تحلیل چگونگی بازگشت سرمایه به تهیه بودجه ۱۰ ساله یک شرکت پیمانکاری اقدام میکنیم. صورتهای مالی و نتیجه نهایی فرایند حسابداری به شمار میروند لذا ما صورتهای مالی ۱۰ ساله شرکت را تهیه مینماییم. لازمه تهیه بودجه آشنایی با سیاستها و اهداف آتی و برنامههای بلند مدت و کوتاه مدت شرکت که مصوب هیئت مدیره شرکت است و نیز داشتن اطلاعات کافی درباره رویههای مورد استفاده شرکت است. رویههای شرکت که در یادداشتهای همراه افشاء شده، بدست آمده است. لازم به توضیح است که رویههای مورد عمل بر اساس گزارشات حسابرسی عموماً تغییر قابل ملاحظهای نداشته است.
مرحله اول
در مرحله اول صورت سود و زیان پیش بینی شده جهت ده سال را تهیه مینماییم.
طبق استاندارد شماره ۱ (نحوه ارایه صورتهای مالی) صورت سود و زیان باید حداقل حاوی اقلام اصلی زیر باشد.
- درآمد عملیاتی
- هزینههای عملیاتی
- سود و زیان عملیاتی
- هزینههای مالی
- سایر درآمدها و هزینههای غیر عملیاتی
- مالیات بر درآمد
- سود و زیان فعالیتهای عادی
- اقلام غیر مترقبه
- سهم اقلیت
- سود و زیان خالص
با توجه به این که هدف شرکت افزایش ثروت صاحبان شرکت است، لذا شرکت باید حجم عملیات و فعالیت خود را افزایش دهد تا آنجا که نرخ رشد سالانه درآمد بر مبنای انتظارات مدیریت به ۱۵% برسد. با توجه به بررسیها که مدیریت در بازدهی کارکنان شرکت انجام داده است نیاز شرکت را در نیروی کار فعالتر و با تخصص و کار آمدتر در تحقق هدف خاص شرکت میبیند. بنابراین اقدام به اصلاح نیروی انسانی شرکت مینماید و برنامه ریزی میکند که این تعدیل نیرو طی دو سال انجام گیرد. لذا هزینه پیش بینی شده مدیریت بابت اصلاح نیروی انسانی در دو سال سرشکن میشود.
با در نظر گرفتن این که در آمدهای ایجاد شده در شرکت به همراه انجام مجموعهای از هزینه به وقوع میپیوندد بدین ترتیب هزینههای شرکت با افزایش درآمد افزایش خواهد یافت. واضح است که این افزایش نباید تا جایی باشد که شرکت را از هدف اصلی دور نماید با در نظر گرفتن تورم موجود در اقتصاد انتظار میرود که حداکثر افزایش نرخ رشد سالانه هزینههای شرکت متناسب با افزایش نرخ درآمد شرکت یعنی همان ۱۵% باشد.
مرحله دوم تهیه ترازنامه پیش بینی شده
تراز نامه پیش بینی شده جهت ده سال را تهیه میکنیم. ترازنامه منبع اصلی اطلاعات برای ارزیابی نقدینگی و انعطاف پذیری مالی است. نقدینگی به مدت زمانی که انتظار میرود سپری شود تا یک دارایی به وجه نقد تبدیل یا بدهی پرداخت شود، بستگی دارد. انعطاف پذیری مالی یعنی توانایی اقدام جهت تغیر میزان و زمان جریانهای نقدی به گونهای که بتوان در قبال رویدادهای غیره منتظره واکنش نشان داد. بیان دیگر و قابلیت انطباق واحد تجاری با تغییرات در شرایط عملیاتی است. در واقع انعطاف پذیری مالی و مقیاسی برای سنجش سازگاری یک شرکت است.
موجودی نقد
وجوه نقد سیال ترین دارایی و واسطه مبادلات است که از آن در خرید کالا و خدمان و تسویه تعهدات استفاه میشود. وجوه نقد شامل اسکناس و مسکوکات و چکهای شخصی و سپردههای دیداری و چک پول و حوالجات بانکی و تنخواه و اغلب سپردههای پس انداز است. با توجه به توضیحات ارایه شده و پیش بینی وضعیت نقدینگی در آینده، بستگی به ورودیها و خروجیهای وجه نقد ناشی از معاملات شرکت دارد و از آنجایی که هدف اصلی صورت جریان وجوه نقد ارایه اطلاعاتی در رابطه با جریانهای ورودی و خروجی وجه نقد طی یک دوره حسابداری است. برای پیش بینی وجه نقد در آینده از صورت جریان وجوه نقد استفاده میشود و وجوه پیش بینی شده به دست آمده از صورت جریان وجوه نقد به ترازنامه انتقال مییابد.
حسابهای دریافتنی
حساب دریافتنی شرکت مذکور شامل مطالباتی از کار فرمایان در نتیجه انجام قرار دادهای فی مابین است، لذا افزایش حساب فوق را معادل درآمد کسب شده طی سال منظور مینماییم. دریافت مطالبات در شرکت به صورت زیر است. از آنجایی که فعالیت شرکت مورد بحث ما پیمانکاری است و پیمانکار تا زمانی که بخش عمدهای از صورت وضعیتهای ارایه شده به کارفرما را طی سال وصول ننماید قادر به ادامه کار نیست و رویههای شرکت در سنوات گذشته نشان میدهد که در سال، ۶۰% از صورت وضعیتهای به تایید رسیده کارفرما وصول میشود و مانده مطالبات در سال آتی به استثنای ۱۵% آن که مربوط به ۱۰% سپرده حسن انجام کار و ۵% سپرده بیمه است که کارفرما نزد خود تا زمان تحویل قطعی نگه میدارد، کاملاً وصول میشود. و از آنجایی که پیمانکاری شرکت نهایتاً ۲ الی ۳ ساله است و در طول مدت زمانی که بودجه تهیه میشود پیش بینی میکنیم که برخی از پروژههای شرکت تحویل قطعی شود، لذا ۱۰% از سپرده نزد کار فرمایان در سال آزاد میشود. لذا ۹۵% از مطالبات ابتدای دوره شرکت وصول میشود.
موجودی کالا
موجودی کالا در شرکتهای پیمانکاری عمدتاً شامل مواد و مصالح مورد استفاده در پروژهها است. با توجه به این که بخشی از بهای تمام شده پروژهها را مواد و مصالح تشکیل میدهد. لذا با توجه به نسبت موجودی کالا به بهای تمام شده، نشان میدهد که ۳% از بهای تمام شده پروژهها را مواد و مصالح مصرفی در آنها تشکیل میدهد. لذا مانده پایان دوره موجودی کالا برابر خواهد بود با مانده پایان دوره موجودی در سال گذشته در نسبت بهای تمام شده به موجودی و خالص افزایش طی دوره از مابه التفاوتت مانده ابتدای دوره به مانده پایان دوره به دست آمده است.
پیش پرداختها
پیش پرداختها در شرکتهای پیمانکاری به دو دسته تقسیم میشود. بخشی از پیش پرداختها مربوط به مالیاتهای مکسوره از صورت وضعیتهای پرداخت شده است و بخش دیگر آن مربوط به پیش پرداختهای هزینهای که به پیمانکار جزء و یا تامین کنندهگان مواد و مصالح پرداخخت مینماید، است. برای محاسبه مبلغ پیش پرداخت هزینهها همانند موجودی کالا باید بدانیم که چه بخشی از بهای تمام شده پروژهها را چنین هزینههای تشکیل داده است که از نسبت پیش پرداختها به بهای تمام شده پروژهها در سنوات قبل، جهت پیش بینی پیش پرداختها استفاده مینماییم.
داراییهای ثابت مشهود و نامشهود
دارایهای ثابت مشهود شرکتهای پیمانکاری علاوه بر زمین و ساختمان و وسایل نقلیه شامل ماشین آلات و تجهیزات راه سازی و اثاثیه و ابزار آلات و تجهیزات و کارخانجات آسفالت و غیره است. همان طور که قبل اشاره شد با افزایش حجم عملیات شرکت داراییهای ثابت شرکت زودتر مستهلک شده و کارایی لازم را جهت پیشبرد اهداف شرکت را از دست میدهند. لذا شرکت باید تمهیدات لازم را جهت جایگزینی ماشین آلات فرسوده با ماشین آلات جدید بیاندیشد.
بر این اساس شرکت برنامه ۱۰ سالهای در جهت جایگزینی مناسب جهت دست یابی به اهداف شرکت با توجه به نرخهای کارشناسی شده در نظر میگیرد. داراییهای نامشهود شامل حق المتیاز و نرم افزار غیره است که شرکت بر اساس نیاز خود و در جهت تامین آنها برنامههایی در نظر دارد که از آنها استفاده میشود.
سایر داراییها
شامل داراییهای است که منطقاً در طبقه دیگری قرار نمیگیرد. شامل پیش پرداختهای هزینهای بلند مدت بوده و مبلغ دفتری داراییهای ثابت با استفاده از وجوه نقد مسدود شده و سپردههای بلند مدت بانکی است که شرکت جهت اخذ ضمانت نامههای بانکی افتتاح میکند، است.
حسابهای پرداختنی
حسابهای پرداختنی نقطه مقابل حسابهای دریافتنی است. حسابهای پرداختنی زمانی ایجاد میشود که شرکتی کالا و ملزومات یا خدمات را به صورت اعتباری ارایه نماید. با توجه به سیاست شرکت، فرض بر این است که تمامی هزینههای شرکت را در ابتدا به طور اعتباری دریافت و از مبلغ بدهی که در سال افزایش مییابد ۶۰% آن پرداخت و نیز ۹۰% بدهیهای ابتدای دوره پرداخت شود تا شرکت بتواند در روال عادی به عملیات خود ادامه دهد. افزایش طی دوره حسابهای پرداختنی شرکت برابر خواهد بود با بهای تمام شده خدمات ارایه شده و هزینههای اداری و عمومی و سایر هزینهها منهای افزایش در ذخیره باز خرید خدمت و افزایش در ذخیره استهالک داراییهای ثابت است.
پیش دریافتها
همانطور که قبل اشاره شده، از مبلغ کل پیمان طی چند مرحله معادل ۲۰% کل پیمان به پیمانکاران پرداخت میشود بر اساس روند موجود معادل ۲۰% قرار دادهای منعقده به عنوان پیش دریافت قابل وصول خواهد بود. با عنایت به روند کسب درآمد شرکت در وصول درآمدها ضریب پیش دریافتها در بودجه لحاظ شده است.
ذخیره مالیات
شرکت میبایست بدهی مالیات بر عملکرد خود در حسابها نشان دهد. از آنجایی که مبلغ مالیات بر درامد قبل از صدور برگ قطعی به طور برآوردی مشخص میشود و به طور معمول بین مالیات محاسبه شده توسط شرکت و مالیات تعین شده توسط ممیز، تفاوتهایی وجود دارد. این تعهدات با عنوان ذخیره مالیات در متن تراز نامه منعکس میشود. مالیات بر درآمد پرداختنی به صورت خالص پس از کسر پیش پرداختهای مالیاتی مربوط در ترازنامه ارایه میشود.
سود سهام پرداختنی
این حساب مربوط به تقسیم سودی که در سال انجام میشود. لذا افزایش آن معادل سود تقسیمی مندرج در صورت سود و زیان انباشته است. و بر اساس سیاستهای شرکت، مانده اول دوره در سال پرداخت میشود. با عنایت به اینکه سود تقسیمی مبنایی برای بازگشت سرمایه نیز ممحسوب میشود لذا تقسیم سود، نقش عمدهای را در تصمیم گیری سرمایه گذاران خواهد گذاشت. بنابراین کاهش طی دوره معادل مانده ابتدای دوره است.
ذخیره باز خرید خدمت کارکنان
بر اساس قوانین مربوط و در صورت پایان خدمت کارکنان و شرکت مکلف است بر مبنای سنوات خدمت و حقوق دریافتی کارکنان مبالغی به آنها پرداخت کند. با گذشت خدمت کارکنان برای شرکت تعهد قانونی ایجاد میشود که باید ذخیره لازم را برای آن شناسایی کند. ذخیره مزایای پایان خدمت کارکنان را در سر فصل بدهیهای غیر جاری منعکس شود مگر آن بخش از این ذخیره که مربوط به کارکنانی است که در طی سال آتی باز خرید یا بازنشسته میشود. با توجه به بررسیهای انجام شده بر حساب ذخیره خدمت در سالهای گذشته مشخص شد که ۲/۵% از هزینههای شرکت را هزینه باز خرید خدمت کارکنان تشکیل میدهد. و بر اساس سیاستهای مدیریت ۱/۵% از آن در طی دوره به پرسنل قراردادی پرداخت میشود.