آیین نامه خرید خدمات مشاور
آیین نامه خرید خدمات مشاور
آیین نامه خرید خدمات مشاور در ادامه قانون برگزاری مناقصات تدوین و تصویب شده است. هدف این آیین نامه اجرای بنـد « هـ» ماده (۲۹) قانون بـرگزاری مناقصات است. ضوابط، موازین و معیارهای خدمات مشاوره به منظور تحقق موارد زیر تعیین میشوند.
- انتخاب مشاوران صلاحیتدار و توانمند،
- ایجاد محیط رقابت کیفی برای توسعه خدمات مشاوره،
- تضمین کیفیت خدمات مشاوره.
کاربرد آیین نامه خرید خدمات مشاور
تمام دستگاههایی که در کلیات و تعاریف قانون برگزاری مناقصات مناقصات نیز ذکر شده اند، باید مقررات آییننامه خرید خدمات مشاور را در معاملات بزرگ رعایت کنند. رعایت ضوابط این آییننامه برای معاملات کوچک و متوسط لازم الاجرا نیست.
در معاملات کوچک و متوسط، با تشخیص بالاترین مقام دستگاه اجرائی یا مقام مجاز از طرف او، خرید خدمات مشاوره از اشخاص حقیقی و حقوقی واجد معیارها و ضوابط زیر مجاز است.
- داشتن تحصیلات دانشگاهی و یا پروانه کارشناسی رسمی و یا گواهی نامه مهارت مرتبط با خدمات مشاوره مورد نیاز؛
- داشتن سوابق تجربی در زمینه خدمات مشاوره مورد نیاز با تشخیص دستگاه اجرائی؛
- ارائه یکی از تضمینهای موضوع آئیننامه تضمین برای معاملات دولتی، برای کیفیت خدمات.
تعاریف و عبارتهای اختصاری در آیین نامه خرید خدمات مشاور
اصطلاحاتی که در آییننامه خرید خدمات مشاور به کار رفته است، به شرح زیر تعریف میشوند.
- قانون: قانون برگزاری مناقصات
- معاونت: معاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور، (سازمان: سازمان مدیریت و برنامه ریزی)
- کارفرما: دستگاههای ذکر شده در قانون.
- هیئت انتخاب مشاور: هیاتی مرکب از کارفرما یا نماینده وی، ذیحساب یا بالاترین مقام مالی کارفرما و یک یا سه کارشناس متخصص در زمینه مرتبط با موضوع پروژه به انتخاب کارفرما؛
در معاملات بالای ده برابر سقف نصاب معاملات متوسط، از نهاد صنفی مربوط که توسط کارفرما مشخص میگردد، یک نفر نماینده بعنوان یکی از اعضای هیئت انتخاب مشاور حضور خواهد داشت. کارفرما از نهاد یادشده به صورت کتبی برای معرفی نماینده و شرکت در جلسه دعوت بعمل میآورد. عدم حضور نماینده مانع از تشکیل جلسه و اتخاذ تصمیم نخواهدشد. در هر حالت تعداد اعضای هیئت باید فرد باشد. - مشاوره: هر نوع خدمات مدیریتی، کارشناسی، مشاورهای یا خدمات مهندسی مشاور. برخی از این خدمات به شرح زیر است.
- طراحی مفهومی، پایه، تفصیلی و اجرایی؛
- مطالعات پیدایش، مطالعات توجیهی و تهیه طرح؛
- مطالعات پژوهشی، تحقیقاتی، بنیادی، کاربردی، راهبردی و توسعهای؛
- مطالعات موضوعی، بخشی، جامع و میان بخشی؛
- مطالعات منطقهای و آمایش سرزمین؛
- تهیه و تنظیم استانداردها، ضوابط و معیارهای فنی و اجرایی؛
- برنامهریزی و کنترل پروژه؛
- مهندسی ارزش؛
- برنامهریزی آموزشی و توسعه منابع انسانی؛
- پایش و ارزشیابی طرحها؛
- خدمات مدیریتی؛
- مدیریت طرح؛
- کنترل مهندسی؛
- مطالعات اقتصادی؛
- امکان سنجی، طراحی و مدیریت سیستمها؛
- مطالعات ارزیابی زیست محیطی؛
- نظارت بر اجرا، نصب و بهرهبرداری؛
- مطالعات آماری؛
- نقشهبرداری و ایجاد سیستمهای اطلاعات جغرافیایی؛
- ویژهسازی، نصب، راهاندازی، نگهداری و پشتیبانی بستههای نرمافزاری؛
- برنامهریزی، امکانسنجی، مدیریت طرح، استانداردسازی، مطالعه، طراحی، ساخت، پیادهسازی، ارزیابی و ممیزی نظامهای فناوری اطلاعات؛
- معماری اطلاعات، برنامهنویسی، پیادهسازی، انتقال، پشتیبانی و نگهداری نرمافزارهای سفارشی؛
- طراحی شبکههای رایانهای؛
- خدمات برنامهریزی فناوری اطلاعات و ارتباطات، شامل تهیه طرحهای جامع فناوری اطلاعات و ارتباطات، برنامهریزی راهبردی فناوری اطلاعات و ارتباطات و تدوین معماری سازمانی؛
- خدمات جنبی و مکمل خدمات مشاوره؛
- خدمات کارشناسی در یک یا چند مورد از زمینههای اداری، مالی، آموزشی، حقوقی، پژوهشی، فنی یا بازرگانی.
چنانچه به سبب توسعه فناوری و زمینههای تخصصی، نیازی به افزودن یا تغییر موارد یادشده باشد، کارفرما پیشنهاد خود را به معاونت ارائه میکند و معاونت در صورت تایید، موضوع را ابلاغ مینماید.
- مشاور: شخصی حقیقی یا حقوقی که دارای گواهینامه صلاحیت برای انجام کار مشاوره است. در کارهایی که معاونت گواهینامه ارائه نمیدهد، طبق دستورالعملی که توسط معاونت تهیه میشود، شخص صلاحیتدار به طور مشخص بیان میگردد؛
موافقت قطعی انجام فعالیتهای پژوهشی به منزله گواهینامه صلاحیت برای ارجاع کارهای پژوهشی و تحقیقاتی، تلقی میشود. این موافقت ها اغلب در زمینههای مربوط به دانشگاهها، موسسات تحقیقاتی و پژوهشی، مراکز رشد و پارکهای علم و فناوری و سایر مراکز تحقیقاتی قانونی هستند. موافقت های مذکور حسب مورد توسط معاونت علمی و فناوری رییس جمهور، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی صادر میشوند. - خدمات کارشناسی: آن بخش از خدمات مشاور (به استثنای موارد جزء ۵ ذکر شده در بالا) که توسط مشاوران حقیقی یا حقوقی صلاحیتدار انجاممیشود؛
- کار پژوهشی: فعالیتهای نظام یافته با هدف ایجاد و ارتقای دانش و شناخت پدیدههای طبیعی، انسانی، اجتماعی و فرهنگی که در قالب تحقیقات بنیادی، توسعهای یا کاربردی انجام شود؛
- طرح/ پروژه: تبیین یک سلسله فعالیتهای سامانهوار و دارای هدف، منابع، مهلت و برنامه زمانی معین که معمولاً از طریق تحصیل خدمات مدیریت، مشاوره، پیمانکاری، تامین کالا و خدمات اجرا میشود.
- دعوتنامه: فراخوانی که از طریق پست سفارشی، تلگرام، تلکس، دورنگار، پست الکترونیک یا نظایر آن، به نشانی مشاوران ارسال میشود؛
- فراخوان مشاوره: سندی که در ابتدای فرآیند خرید خدمات مشاوره، برای دعوت به همکاری از مشاوران ارائه میشود؛
- استعلام ارزیابی کیفی (RFQ): کاربرگهایی که به منظور ارزیابی کیفی، بین مشاوران فهرست بلند، توزیع و اطلاعات مورد نیاز از آنها دریافت میشود؛
- درخواست پیشنهاد (RFP): کاربرگهایی که به منظور ارزیابی فنی و مالی پیشنهادها، به طور یکسان بین مشاوران برگزیده (فهرست کوتاه)، توزیع و اطلاعات مورد نیاز از آنها دریافت میشود؛
- فهرست بلند: فهرست اسامی و مشخصات مشاورانی که از طریق یکی از دو روش بیان شده بدست میآید؛
- فهرست کوتاه: فهرست اسامی و مشخصات مشاورانی که در ارزیابی کیفی مشاوران فهرست بلند، حایز حداقل امتیاز قابل قبول شده و توان انجام خدمات مشاوره را در زمینه مورد نظر داشته باشند؛
- مدت اعتبار پیشنهادها: مدتی که پیشنهادهای فنی و مالی مشاوران معتبر است و پس از آن، در صورتی که قرارداد منعقد نشدهباشد، پیشنهادهای مشاوران فاقد اعتبار میباشد و فرایند خرید خدمات مشاوره باید تجدیدشود؛
- برنامه زمانی انتخاب مشاور: سندی که در آن، زمان و مهلت برگزاری مراحل مختلف خرید خدمات مشاوره، مدت اعتبار پیشنهادها و زمان انعقاد قرارداد مشخص میشود؛
- مطالعات توجیهی: مطالعاتی که با گردآوری اطلاعات و آمار، بررسی و تحلیل نیازها، بررسیهای فنی و ارائه راهحلهای مختلف انجام میشود. هدف این مطالعات تشخیص و توجیه ضرورت یا عدم ضرورت تبدیل نیاز به طرح یا پروژه است. این مطالعات در نهایت منجر به تعیین گزینههای مطلوب طرح یا پروژه میشود. مطالعات توجیهی از دیدگاههای زیر مورد بررسی قرار میگیرد.
مطالعات فنی
مطالعات اقتصادی
مطالعات مالی
مطالعات اجتماعی
مطالعات فرهنگی-تاریخی
مطالعات زیست محیطی
مطالعات پدافند غیرعامل
در نهایت تعیین گزینه برتر با توجه به مبانی فنی، سودآوری مالی، اقتصادی و ملاحظات اجتماعی، زیست محیطی و ایمنی، انجام میشود.
توسط این مطالعات، تایید یا رد طرح یا پروژه و یا تعیین حدود و زمان اجرای گزینه برتر مشخص میشود.
مطالعات توجیهی پس از انجام مطالعات پیدایش برای تعیین طرح یا پروژه انجام میشود؛ - طراحی تفصیلی: خدماتی که به موجب آن، با انجام محاسبات فنی- مهندسی، مدارک لازم برای عملیات اجرایی و نصب و راهاندازی یک طرح یا پروژه تهیه میشود؛ این خدمات در صورت اعلام موجه بودن طرح یا پروژه توسط مطالعات توجیهی، انجام میشود. مدارک لازم برای نصب و راهاندازی شامل تعیین مشخصات و جزئیات فنی، اجرایی، روش ساخت و تدارک است.
- ارزشیابی عملکرد: فرایندی که در آن سطح کیفی کارهای در دست انجام یا انجام شده مشاور، در مقاطع یا دورههای زمانی خاص تعیین میشود؛
- گروه مشارکت: مشاورانی که در قالب مشارکت مدنی یا ثبت شده (براساس قانون تجارت)، شامل دو یا چند شخص حقیقی یا حقوقی، متقاضی انجام خدمات مشاوره شوند؛
- کارهای مشروط: آن بخش از کارهای مشاوره که به لحاظ حوزه کار، مقدار، مدت و چگونگی انجام کار، قابل پیشبینی نبوده و تغییرات قرارداد در اینگونه کارها وابسته به شرایط کار باشد؛
- مدیرطرح: شخص حقوقی که طی قرارداد مشخص، وظایف مدیریت بر انجام طرح را از طرف کارفرما بعهده میگیرد؛
- اشخاص حقیقی یا حقوقی مستقل: اشخاصی که کارفرما در انجام فرآیند خرید خدمات مشاوره از کمک آنها استفاده مینماید و با سایر عوامل ذینفع پروژه منافع مشترک ندارند؛
- پیشنهادهای مالی نامتناسب: پیشنهادهای مالی خارج از اعتدال (بسیار گران یا بسیار ارزان) که شاخص آنها در “درخواست پیشنهاد” توسط کارفرما تعیین میشود؛
- شرح خدمات همسان: شرح خدماتی که توسط معاونت ابلاغ شده تا به عنوان راهنمای تهیه شرح تفصیلی خدمات پروژه، در انجام خدمات مشاوره استفاده شود؛
- شرح تفصیلی خدمات: مجموعه ریز خدمات، فعالیتها و تکالیفی که برای انجام دادن خدمات مشاوره در یک پروژه، مورد استفاده قرار میگیرد؛
- طراحی پایه: خدماتی که بر مبنای سیمای کلی طرح یا پروژه انجام شده و مشخصات اصلی و معماری کلی طرح یا پروژه را تعیین مینماید. در طراحی پایه فعالیت های زیر انجام میشود.
بررسی کامل و میدانی
انتخاب دانش فنی مناسب
انجام محاسبات مهندسی - حوزه کار: دامنه، شرایط و وضعیت فنی کار، که ممکن است بسته به عوامل اثرگذار ناشی از طبیعت و یا جامعه انسانی تغییر یافته و به طور دقیق از ابتدا قابل پیشبینی نباشد؛
- شرح کلی خدمات: شرح نیاز و خدمات کلی مورد نیاز کارفرما که مبنای تهیه شرح تفصیلی خدمات قرار میگیرد؛
- حوادث قهری: به موارد زیر حودث قهری گفته میشود.
جنگ اعم از اعلام شده یا نشده
انقلابها و اعتصابهای عمومی
شیوع بیماریهای واگیردار
زلزله
سیل و طغیانهای غیرعادی
آتشسوزیهای دامنهدار و مهار نشدنی
طوفان و حوادث مشابه خارج از کنترل - مسابقه: مسابقه طراحی معماری و شهرسازی که طبق اهداف، ضوابط و معیارهای نشریه شماره ۲۴۰ معاونت با عنوان “راهنمای برگزاری مسابقات معماری و شهر سازی در ایران” انجام می شود.
- متن قرارداد همسان: موافقتنامه و شرایط عمومی قرارداد که به صورت همسان از طرف معاونت ابلاغ شدهاست؛
- دستگاه مرکزی: واحد مرکزی دستگاههای ذکر شده در قانون که طبق مقررات وظیفه راهبری واحدهای تابعه را بر عهده دارند (فهرست دستگاههای مرکزی مورد تایید معاونت، از طریق بانک اطلاعات و پایگاه ملی اطلاعرسانی مناقصات قابل دستیابی است)؛
- کارهای حوزه فناوری اطلاعات: خدمات مشاوره مشمول ضوابط شورای عالی انفورماتیک کشور؛
معادلها و عبارتهای اختصاری در آییننامه خرید خدمات مشاور
- طرح/ پروژه: Project
- گزارش شناخت: ITC=Information to Consultants
- فراخوان/ دعوتنامه: LOI=Letter Of Invitation
- ارزیابی کیفی: PQ=Pre-qualification
- استعلام ارزیابی کیفی: RFQ= Request For Qualification
- درخواست پیشنهاد: RFP=Request For Proposal
- پیشنهاد فنی: TP=Technical Proposal
- پیشنهاد مالی: FP=Financial Proposal
- انتخاب براساس کیفیت: QBS=Quality Based Selection
- انتخاب براساس کیفیت و قیمت: QCBS=Quality and Cost Based Selection
- انتخاب براساس بودجه ثابت: SFB=Selection under a Fixed Budget
- انتخاب بر اساس روش تک گزینهای: SSS=Single Source Selection
- هیئت انتخاب مشاور: Evaluation Committee
- پیمانکار عمومی: GC=General Contractor
- شرایط عمومی قرارداد: GCC=General Condition of Contract
- طراحی و ساخت توأم: DB=Design and Build
- خدمات مهندسی- تامین کالا- ساخت: EPC=Engineering and Procurement and Construction
- خدمات مهندسی- ساخت: EC=Engineering and Construction
- مبلغ مشروط: Provisional Sum
سایر اصطلاحاتی که در آییننامه خرید خدمات مشاور به کار رفته است به ترتیب بر اساس قانون برگزاری مناقصات و آییننامههای آن، قانون محاسبات عمومی کشور، آییننامه تشخیص صلاحیت مشاوران، نظام فنی و اجرایی کشور و ضوابط آن و سایر قوانین، تعریف و تفسیر میشود.