نشریه شماره ۶۸۹
به طور کلی نشریه شماره ۶۸۹ به گونهای تدوین یافته که چارچوبی را فراهم آورد تا سازمان عهدهدار مدیریت، بهره برداری و نگهداری شبکه آبیاری و زهکشی با به کارگیری نتایج مستندسازی، فعالیتهای سالانه را مورد عمل قرار دهد و برحسب مورد سایر شبکههای مشابه، بهبود برنامه ریزی و عملکرد فعالیتهای آتی را میسر سازد. هر چند که جامعیت و فراگیر بودن این نشریه مدنظر بوده ولی دامنه و تنوع مواردی که باید مستند شود به ویژگیهای شبکه، امکانات بهره برداری و نگهداری، تواناییهای مالی، نیروی انسانی متخصص، میزان اطلاعات موجود و دیگر امکانات و ملزومات سازمان متولی شبکه مرتبط بوده که در نوع و کیفیت مستندسازی فعالیتها تاثیر به سزایی خواهد داشت.
انتشار نشریه مستندسازی فعالیتهای مدیریت، بهره برداری و نگهداری شبکههای آبیاری، دست مایه مناسبی برای دست اندرکاران انجام این خدمات است تا با استفاده از آن بتوانند به صورت مدون و منظم، امکان ثبت رویدادها، راهکارها، پایش و ارزشیابی عملکردهای این فعالیتها را فراهم نمایند.
اهداف و دامنه کاربرد نشریه شماره ۶۸۹
تدوین راهنمای مستندسازی فعالیتهای مدیریت، بهره برداری و نگهداری شبکههای آبیاری و زهکشی در راستای چارچوب پیش بینی شده است. هدف از مستندسازی فعالیتهای مدیریت، بهره برداری و نگهداری شبکههای آبیاری و زهکشی، ثبت وقایع و رویدادهای روزمره در طول فصل آبیاری و غیر فصل آبیاری است.
مستندسازی با مطالعه و ارزیابی تحلیل عملکرد شبکه متفاوت است هر چند که نتیجه کار مستندساز منجر به تحلیل عملکرد، ارزیابی و در نهایت پیشنهاد بهبود شبکه شود که خود فعالیتی خارج از چارچوب مستندسازی بوده و دارای ماهیت مطالعاتی است. اصولاً دست مایه و اساس مستندسازی را اطلاعات موجود و ثبت فعالیتهای جاری (روزانه، ماهانه، موردی و…) تشکیل میدهد. چنانچه در فرآیند مستندسازی برای تامین اطلاعات (به ویژه در مستندسازی شناسنامه طرح) مطالعاتی از طریق مشاورین یا گروههای کارشناسی ذی صلاح انجام میشود که این گونه مطالعات در حیطه مسئولیت مستندساز نیست.
مدیریت شبکه آبیاری و زهکشی
یکی از اهداف مهم مدیریت شبکه آبیاری و زهکشی عبارتست از ارائه خدمات در سطح مورد توافق بین سازمان مدیریتی، تامین خدمات و استفاده کنندگان از خدمات با کمترین هزینه. برای نیل به این هدف و کسب اطمینان از سلامت و انسجام مستمر تاسیسات و تجهیزات مورد استفاده در یک طرح آبیاری، به مهارتهای مدیریتی از نوع عالی آن نیاز است. برای هماهنگی مطلوب بین عواملی همچون کارکنان، تجهیزات، منابع فیزیکی و مالی به کار گرفته شده در طرح، وجود این گونه مهارتها ضرورت دارد.
به طور خلاصه سه هدف اولیه مدیریت شبکه به شرح زیر است.
- اعمال مدیریت شبکه با کمترین هزینه
- بهرهبرداری از شبکه و ارائه خدمات به کشاورزان (آب بران) منطبق با حدود خدمات مورد تعهد
- نگهداری مستمر شبکه بر مبنای معیارهای بهرهبرداری بهینه
بهرهبرداری شبکه آبیاری و زهکشی
بهره برداری مشتمل بر فعالیتهایی مانند ذخیره سازی آب (یا انحراف آب و آبگیری یا استخراج آب)، انتقال و تحویل آب و همچنین تخلیه آب مازاد یا مصرف مجدد زه آبها است.
مستندسازی در مفهوم سازمانی و مفهوم متداول
مفهوم متداول مستندسازی، مفاهیم گردآوری، ثبت (مکتوب نمودن)، تنظیم و تدوین، دسته بندی و نگهداری اطلاعات را شامل میشود. بررسی مفاهیم یاد شده بیانگر آن است که همه این اصطلاحات بر حفظ و نگهداری اطلاعاتی (در مفهوم عام آن) تاکید دارند که به دلیل نقصان پذیری و قرار گرفتن در معرض نابودی، نیازمند ثبت، حفظ و نگهداری است یا در شکل کنونی قابل استفاده نیست. پس از ثبت، گردآوری و طبقه بندی، استفاده از مفهوم مستند سازی با اهدافی خاص میسر میشود، به طور کلی میتوان وجه اشتراک همه اقدامات مستندسازی را مکتوب نمودن هدفمند داشتهها و آگاهیها دانست.
ساختار سازمانی مدیریت شبکه آبیاری و زهکشی
یکی از وظایف اصلی مدیریت شبکه آبیاری و زهکشی سازماندهی فعالیتهای ضروری برای دستیابی به اهداف تعیین شده شبکه است. ساختار سازمانی ابزاری است که نحوه تعامل، هماهنگی و همکاری در فعالیتهای تعیین شده برای رسیدن به اهداف شبکه را مشخص میسازد. نحوه تعامل، هماهنگی و همکاری بخشهای مختلف مدیریت شبکه در قالب نمودار سازمانی و تشکیلاتی نشان داده میشود.
فهرست مطالب نشریه شماره ۶۸۹
بر اساس نتایج به دست آمده از بررسیهای منابع مورد استفاده و مصاحبههای انجام شده و با در نظر گرفتن اهداف مستندسازی لحاظ شده در شرح خدمات مندرج در قرارداد و همچنین مباحث مربوط به مدیریت، بهره برداری و نگهداری شبکههای آبیاری و زهکشی مطالب ارائه شده در نشریه شماره ۶۸۹ با همکاری سازمان مدیریت و برنامهریزی، علاوه بر شرح اصطلاحات، مفاهیم و تعاریف، در هفت عنوان اصلی تقسیم بندی و ارائه شده که شامل مستندسازی شناسنامه طرح، فعالیتهای مدیریتی، فعالیتهای بهره برداری، فعالیتهای نگهداری و تعمیرات، وضعیت وسایل نقلیه، ماشین آلات و تجهیزات، سامانههای ایمنی، پشتیبانی، بهبود و مستندسازی کنترل، پایش و ارزشیابی فعالیتها هستند.
اصطلاحات، مفاهیم و تعاریف
- بهره برداری شبکه آبیاری و زهکشی
- مدیریت شبکه آبیاری و زهکشی
- مستند سازی در مفهوم سازمانی و مفهوم متداول
مستند سازی شناسنامه طرح
- اطلاعات شناسنامهای شبکه
- تغییرات در مشخصات شناسنامهای شبکه
مستند سازی فعالیتهای مدیریتی
- مدیریت شبکه
- ساختار سازمانی
- مالی، اداری و حقوقی
- مدیریت زیست محیطی بهره برداری
- مدیریت اطلاعات
- مدیریت تشکلهای آب بران
مستند سازی فعالیتهای بهره برداری
- برنامهریزی و فرایند اجرای فعالیتهای بهره برداری
- مشکلات و آسیبها و چگونگی مقابله با آنها
- فرایند فروش
- برنامهها و روشهای عملیاتی بهره برداری شبکههای آبیاری و زهکشی
مستند سازی فعالیتهای نگهداری و تعمیرات
- دستورالعملهای نگهداری و تعمیرات مورد عمل
- عملیات نگهداری پیشگیرانه
- عملیات نگهداری و تعمیرات
مستند سازی وضعیت وسایل نقلیه، ماشین آلات سنگین و تجهیزات
- وسایل نقلیه و ماشین آلات
- تجهیزات شبکه
مستند سازی سامانههای ایمنی و پشتیبانی
- سامانه ایمنی بهره برداری و نگهداری
مستند سازی کنترل، پایش و ارزشیابی فعالیتها
- ابزارهای کنترل و پایش
- کنترل، پایش و ارزشیابی فعالیت ها
- شاخصهای پایش و ارزشیابی شبکه
- رضایت مندی مصرف کنندگان آب