سقفهای تیرچه و بلوک
سقفهای تیرچه و بلوک به دو دستهی كلی سقفهای با تیرچههای بتنی و سقفهای با تیرچههای فولادی با جان باز تقسیم بندی میشوند. حال آنكه هر یك از این نوع سقفها به لحاظ جزئیات اجرایی و نیز نوع بلوك مصرفی تنوع دارند. (مانند سقفهای با بلوك بتنی، بلوك سفالی، بلوك پلیاستایرن و…..).
مزایای استفاده از سقفهای تیرچه و بلوک
استفاده از سقفهای تیرچه و بلوک در ساختمانهای متعارف، بسیار مرسوم است. از مهمترین مزایای سقفهای تیرچه و بلوک در مقایسه با سایر سقفها نظیر سقف طاق ضربی و دال بتنی مسلح یكپارچه، میتوان به موارد زیر اشاره نمود.
- به علت استفاده از بلوكهای توخالی و حذف بتن منطقه كششی، در مصرف بتن صرفه جویی قابل توجهی میشود.
- به دلیل كاهش فضای بتنی با استفاده از بلوكها در منطقهی كششی، از مصرف آرماتورهای فولادی كاسته میشود كه این امر به لحاظ اقتصادی بسیار مناسب است.
- به علت تولید صنعتی تیرچه و بلوك در كارخانه، كیفیت مناسبتری حاصل شده و نیروی انسانی كمتری مورد نیاز است.
- با توجه به وزن كم تیرچهها، حمل و نصب آنها توسط كارگران امكانپذیر بوده و در ساختمانهای با طبقات كم، نیاز به استفاده از جرثقیل را منتفی مینماید.
- به علت پیش ساخته بودن تیرچه و بلوك، نصب سقف بسیار سریع و آسان بوده و به كارگران متخصص كه برای قالب بندی و آرماتوربندی سقفهای بتن آرمه استخدام میشوند، نیازی نیست.
- قالب بندی زیر سقف، تنها به شمعبندی و نصب چهار تراش در فواصل معین، جهت تأمین تكیهگاههای موقت تیرچهها، محدود میشود.
- از نقطه نظر اجرایی، بهكارگیری سقفهای تیرچه و بلوک سرعت عمل بیشتری را موجب خواهد شد و به كارهای پرهزینه و وقت گیر كارگاهی نیازی نیست
لزوم ممنوعیت استفاده از سقفهای تیرچه و بلوک در ساختمانهای بلند مرتبه
سقف تیرچه و بلوک معمولی كه با استفاده از تیرچه و بلوک پیش ساخته اجراء میشود، یكی از انواع سقفهای بتنی مرسوم در ایران بوده كه از حدود ۴۰ سال قبل رایج شده و همچنان با همان مشخصات چهل سال قبل اجرا میشود. این گونه سقفها دارای معایب و مشكلات فنی و اجرایی زیادی مهستند كه شاید در ۴۰ سال قبل قابل اغماض و چشم پوشی بودند ولی در حال حاضر با توجه به بالا رفتن قیمت مصالح خصوصاً آهن آلات و افزایش قیمت زمین و همچنین تقاضا برای مسكن مقاوم دربرابر زلزله و همچنین رواج بلند مرتبه سازی قابل قبول نبوده ولی متاسفانه همچنان با وجود تمام معایب اجرا میشوند كه در زیر به برخی از معایب آن اشاره میشود.
- با توجه به اینكه بتن پاشنه تیرچه قبل از بتن سقف ریخته میشود عملاً بتن تیرچه دو تكه بوده و ما بین بتن پاشنه و بتن سقف، یك سطح جداكننده بوجود میآید كه باعث كاهش مقاومت و پایداری سقف میشود.
- با توجه به ضخامت ۴ سانتی بتن پاشنه تیرچه، كاور زیر میلگردها كمتر از یك سانتیمتر است و این مساله مقاومت تیرچه را در برابر آتشسوزی كاهش میدهد.
- عموماً بین طول تیرچهای كه سفارش داده میشود و تیرچهای كه به كارگاه آورده میشود اختلاف هست و خیلی دقتی در این رابطه وجود ندارد. و همین موضوع باعث میشود كه عموماً نشیمن تیرچه داخل تیر درست رعایت نشود و بعضاً خیلی كم باشد و در بخش انتهایی تیرچه، میلگردها بدون بتن میشوند و به مرور دچار پوسیدگی میشوند.
- موقع جا گذاشتن تیرچه در داخل تیر به خصوص اگر تیرچه دوبل باشه، تیرچهها با خاموتها تلاقی میكنند و ریتم خاموتها به هم میریزد.
- با توجه به وضعیت اجرا و باریك شدن مقطع تیرچه بدلیل قرار گرفتن لبههای بلوک روی تیرچه، جداً صلبیت دیافراگم دراین سقف زیر سوال میرود و در هنگام زلزله نیز مقاومت لازم را نخواهد داشت.
- بالا دادن تیرچههای سنگین بتنی به طبقات پرهزینه و خطرناک است و برای اكیپهای قالب بند نیز مشكلات زیادی اعماز سقوط و یا آسیب رسیدن به ستون فقرات بوجود میآورد.
- برای ایجاد خیز منفی در تیرچه، وقتی جك وسط دهانه را سفت میكنید. از ١ سانتیمتر به بالا دیگر نمیشود سفت كرد. چون دو سر تیرچه از داخل تیر بلند میشود و مجبورید رها كنید و خیز منفی لازم را ندهید كه این كار مساوی است با ترک در گچ و خاک زیر سقف. چیزی كه در گچ و خاک اغلب سقفها قابل رویت است.
- امكان ویبره زدن بتن تیرچهها به دلیل وجود خرپا و باریك شدن مقطع تیرچه وجود ندارد و آب بتن نیز سریعاً توسط بلوكهای سیمانی جذب شده و كارائی خود را از دست میدهد، در نتیجه بتن تیرچه اغلب كرمو میشود ولی از آنجایی كه این عیب بزرگ مشهود نیست. متاسفانه نادیده گرفته شده و فقط در هنگام زلزله اثر خود را آشكار میكند.
- در هنگام زلزله بلوكهای سیمانی خرد شده و به همراه گچ و خاک زیر سقف بر سر ساكنان فرو میریزد.
استفاده از بلوکهای یونولیتی نیز در ساختمانهای مسكونی از طرف مركز تحقیقات ساختمان به دلایل زیر توصیه نمیشود.
- زیانهای زیست محیطی پلی استایرینها از سوی كارشناسان مربوطه تایید شده است زیرا یونولیت از تركیبات نفتی ساخته میشوند و به مرور به مونومرهای آزاد كه سرطانزا هستند تجزیه شده و در محیط پراكنده میشوند.
- در سقف تیرچه یونولیت فقط قسمت فوقانی یونولیتها را با لایهای از بتن پوشش میدهند ولی در قسمت زیرین فقط گچ و خاک میشود كه مقاومتی در برابر آتش نداشته و در هنگام آتش سوزی یونولیت سقف خیلی سریع شعله ور شده و خطر گسترش آتش سوزی در ساختمان به میزان بسیار زیادی افزایش مییابد زیرا قطعات ۲ متری یونولیت خیلی وقتها در بین واحدها مشترک بوده و آتش سوزی را از یك واحد به واحد دیگر منتقل میكند.
- در صورت استفاده پلی استایرین كندسوز باز هم از مشتقات نفتی محسوب میشود كه خصوصیات حریق و ایجاد دود خطرناک و سمی ناشی از گرم شدن زیاد را در پی دارد و با توجه به اینكه تاییدی بر ضد آتش بودن این ماده شیمیایی وجود ندارد و به دلیل وجود تركیبات و مشتقات نفتی، پس از اشتعال زایی، گازی سمی و غلیظ به نام سیانید هیدروژن تولید میكند كه این گاز با یك بار دم و بازدم، منجر به فلج شدن ماهیچههای بدن و خفگی میشود.
- به علت جمع شدگی یونولیت، به مرور زمان سفیدكاری سقف ترک بر میدارد.
- استفاده از روش تركیبی (بلوک ۱۰ سانتی سیمانی و یونولیت ۲۰ سانتی) هم انتخاب مناسبی نیست زیرا اگر چه خطر آتش سوزی كمتر میشود اما از آنجایی كه مجموع قیمت بلوكهای تركیبی بالا و كاهش وزن آن پایین است از لحاظ اقتصادی مقرون به صرفه نیست.
- از همه مهمتر اینكه بلوكهای سقفی اعم از سیمانی و یا یونولیتی از مواد معدنی و نفتی كه سرمایه ملی است تهیه شده و مدفون ساختن آن در سقف با توجه به امكان حذف آن، هدر دادن سرمایه ملی محسوب میشود.
