نشریه شماره ۳۶۳
نشریه شماره ۳۶۳ با عنوان دستورالعمل بهسازي لرزهاي ساختمانهاي موجود از سال ۱۳۸۵ به صورت رسمي و به عنوان دستورالعمل ابلاغ شده است. این نشریه مورد استفادهي مهندسان و متخصصان سازه و بهسازي لرزهاي به ويژه مهندسان مشاور شاغل در طرحهاي ملي مقاومسازي قرار گرفته است. يكي از پرمخاطبترين نشريات موجود در زمینه بهسازی لرزهای ساختمان بوده است.
بنا بر بازخوردهاي كسب شده از كاربران اصلي اين نشريه، به دليل نو بودن مسالهي مقاومسازي، داراي پيچيدگيهاي خاصي در محاسبات، تحليل و ارزيابي ساختمانهاي موجود است.

اهداف نشریه شماره ۳۶۳
هدف از شناخت وضع موجود ساختمان، گردآوري اطلاعات لازم براي مدلسازي، تحليل و ارزيابي رفتار لرزهاي ساختمان است. اين كار با دقت متفاوت و صرف زمان و هزينه صورت میگيرد. بدين ترتيب انجام مطالعات شناخت وضع موجود در سطوح متفاوت، بر اساس گسترهي اطلاعاتي كه جمع آوري ميشود، امكان پذير خواهد بود. اين سطوح به ترتيب افزايش دقت و گستره، به سطح اطلاعات حداقل، سطح اطلاعات متعارف و سطح اطلاعات جامع موسوم هستند.
مراحل شناخت وضع موجود
مطالعات شناخت وضع موجود به شرح زیر است.
- بازديد از محل و آشنايي اوليه با ساختمان
- جمع آوري مدارك فني و اطلاعات كلي ساختمان
- تعيين هدف بهسازي
- تعيين سطح اطلاعات مورد نظر و ضريب آگاهي
- بازرسي وضعيت موجود، شناسايي مشخصات مصالح و آزمايشها
- تحليل خطر زلزله و تهيهي طيف طراحي
تعيين هدف بهسازي در نشریه شماره ۳۶۳
برنامهريزي مطالعاتي براي شناخت وضع موجود ساختمان بر اساس هدف بهسازي تعيين شده، صورت ميگيرد. مشاور بايد در پيشنهاد هدف بهسازي، موارد زير را مد نظر قرار دهد.
- كاربري ساختمان
- ميزان اهميت ساختمان
- عمر باقيماندهي مورد انتظار ساختمان
- وضعيت، كيفيت و ميزان اهميت اجزاي غيرسازهاي
- ملاحظات اقتصادي و اجتماعي و خواستههاي كارفرما
هدف بهسازي كه ميزان دقت و گسترهي مطالعات تحليلي را تعيين ميكند، بر اساس سطح خطر و سطح عملكرد ساختمان تعيين ميشود. بنابراين در ابتدا سطح خطر و سطح عملكرد ساختمان تعريف ميشود، سپس هدفهاي بهسازي بيان خواهد شد.
چهار روش تحليل در دستورالعمل بهسازي لرزهاي ساختمانهاي موجود ارايه شده است، كه عبارت است از:
- استاتيكي خطي
- ديناميكي خطي
- استاتيكي غيرخطي
- ديناميكي غيرخطي
با توجه به اين كه در روشهاي خطي از فرضيات ساده استفاده ميشود، در برخي موارد تقريب آنها بيش از روشهاي غيرخطي بوده و استفاده از آنها براي ساختمانهاي پيچيده مجاز نيست.
فهرست مطالب نشریه شماره ۳۶۳
جلد ۱ نشریه شماره ۳۶۳ در ۶ فصل و ۳۵۲ صفحه توسط سازمان مدیریت و برنامهریزی گردآوری شده است. در فصل دوم نحوهي مدل سازي صحيح و روند اعمال ضوابط لازم در مدل ساخته شده به همراه روند تحليلهاي اوليه توضيح داده ميشود.
در فصل ۳ روشهاي مختلف تحليل براي ارزيابي و بهسازي لرزهاي ساختمانهاي موجود تشريح ميشود. در فصل ۴ روند ارزيابي اعضا براي تركيب بارهاي ثقلي با زلزله بيان شده است. درصورتي كه بارهاي ثقلي يا هر بارگذاري ديگري در عملكرد ساختمان تعيين كننده باشد، ميبايست اثر آن به صورت جداگانه مورد بررسي قرار گيرد.
شناخت وضع موجود
- مراحل شناخت وضع موجود
- بازديد از محل و آشنايي اوليه با ساختمان
- جمع آوري مدارك فني و اطلاعات كلي ساختمان
- تعيين هدف بهسازي
- تعيين سطح اطلاعات موردنظر و ضريب آگاهي
- بازرسي وضعيت موجود، شناسايي مشخصات مصالح و آزمايشها
- تحليل خطر زلزله و تهيه طيف طراحي
مدلسازي
- ملاحظات كلي مدل سازي سازه
- مدلسازي اجزا
روشهای تحليل
- محدودهي كاربرد روشهاي تحليل
- روش تحليل استاتيكي خطي
- روش تحليل ديناميكي خطي
- روش تحليل استاتيكي غيرخطي
- روش تحليل ديناميكي غيرخطي
- اصلاح و تكميل نتايج تحليل
- بارهاي قائم
روند ارزيابي
- ارزيابي خطي
- ارزيابي غيرخطي اعضا
مثال اول (ساختمان سه طبقهي فولادي)
- بازرسي وضعيت موجود و بررسي اطلاعات و مدارك ساختمان
- تعيين هدف بهسازي و سطح اطلاعات
- تعيين سونداژها و آزمايشهاي مقاومت مصالح و ژئوتكنيك
- تحليل خطر زلزله و طيف طراحي
- محاسبات بارهاي مرده و زنده
- تحليل خطي و محاسبه مقادير نيازها
- محاسبهي ظرفيت اعضا
- كنترل معيارهاي پذيرش مهاربنديها
- كنترل معيارهاي پذيرش خاك و پي
مثال دوم (ساختمان پنج طبقهي فولادي)
- بازرسي وضعيت موجود ساختمان و بررسي اطلاعات و مدارك
- تعيين هدف بهسازي و سطح اطلاعات
- تعيين سونداژها و آزمايشهاي مقاومت مصالح و ژئوتكنيك
- مشخصههای مصالح
- تحليل خطر
- محاسبات بارهاي مرده و زنده
- بررسي پارامترهاي اثرگذار
- تحليل ديناميكي خطي
- محاسبهي مقادير ظرفيت اعضا
- كنترل نياز به انجام تحليل ديناميكي خطي همراه با تحليل استاتيكي غيرخطي