آب انداختگی بتن
آب انداختن بتن در حقیقت نوعی جدایی در بتن است که در آن قسمتی از آب مخلوط به بالا و سطح بتن آمده و از دانهها جدا میشود. در حقیقت علت آن عدم توانایی ذرات جامد در نگهداشتن همه آب مخلوط بین خود و جلوگیری از ته نشین شدن آنها است.
در اثر آب انداختن بتن لایه بالای بتن بسیار پرآب شده و با ریختن لایه بعدی بتن برروی آن و محبوس شدن این آب اضافی، لایهای بسیار ضعیف و متخلخل و کم دوام از بتن بین هر دو لایه ایجاد میشود. در صورت مخلوط کردن مجدد این آب اضافی سطحی به هنگام پرداخت بتن، لایه سطحی کم مقاومتی در مقابل سایش ایجاد میشود. برای اجتناب از این مسأله میتوان عمل پرداخت بتن را با تبخیر آب رو زده به تأخیر انداخت. همچنین استفاده از تخته ماله نیز جهت تحریک کمتر سطح مناسب است. از طرف دیگر اگر سرعت تبخیر آب سطحی بتن بیش از سرعت آب انداختن آن باشد. ترکهای جمع شدگی پلاستیک بوجود خواهد آمد.
علاوه بر جمع شدن آب در سطح بتن، مقداری از آب بالا آمده نیز در زیر سنگدانههای درشت و یا زیر آرماتور محبوس شده و ناحیهای از چسبندگی بسیار ضعیف را ایجاد میکند. جنس آبی از خود فضاهای خالی بجای گذاشته و چون این فضاها در یک جهت قرار میگیرند. در نتیجه نفوذپذیری بتن در صفحه افقی افزایش مییابد. به هر حال در بتن تعداد حفرههای بتن بخصوص در دالهای نازک و روسازیهای خطر یخبندان بتن را تشدید میکند.
آب انداختن بتن لزوماً عملی زیانبار نیست. اگر این عمل درست نخورده بماند (و آب بخار شود) نسبت آب به سیمان مؤثر مخلوط پایین آمده و مقاومت افزایش مییابد. اما در صورتی که آب بالا آمده به همراه خود مقدار قابل توجهی ذرات ریز سیمان را به بالای سطح بتن بیاورد. لایهای از شیره بتن روی سطح تشکیل میشود. این لایه در بالای دال یک سطح کاملاً متخلخل و کم مقاومت در مقابل سایش پدید میآورد. همچنین در بالای هر قسمت بتن ریزی شده این سطح ضعیف تشکیل میشود که چسبندگی آن با لایه بسیار بالا بسیار کم خواهد بود. به همین دلیل همواره باید شیره فوق با برس زدن و شستن از سطح بتن پاک شود.
اگر چه آب انداختن به میزان آب مخلوط بستگ دارد لیکن تا حد زیادی به خواص سیمان نیز وابسته است. آب انداختن بتن با ریزتر شدن سیمان کاهش مییابد و پارهای از واکنشهای سیمان را نیز در آن اثر میگذارند. بعنوان مثال سیمانی با خاصیت قلیایی بالا، آب انداختن را کاهش میدهد. همچنین بالا رفتن در سیمان و یا اضافه کردن کلرور کلسیم به سیمان محدوده طبیعی دمای بالاتر سرعت آب انداختن ز را زیاد میکند ولی کل ظرفیت آب انداختن بتن بی تغییر باقی میماند. مخلوط های پر عیار نیست به مخلوطهای کم عیار خطر آب انداختن کمتری دارند اضافه کردن مواد پوزولانی و یا پودر آلومینیوم این خطر را کاهش میدهد اضافه کردن مواد هوازا خطر آب انداختن را کم کرده و میتوان پرداخت بتن را بعد از ریختن آب بدون تأخیر انجام داد.
انواع آب انداختگی
آب انداختگی به دو شکل در بتن اتفاق میافتد.
آب انداختگی نرمال
آب انداختگی بصورت یکنواخت در تمام سطح اتفاق میافتد که معمولاً در مقاطع با عمق کمتر رخ میدهد مانند دال، سقف و … (در این نوع آب انداختگی ذرات سیمان، ذرات ریز ماسه به همراه آب در سطح بتن بصورت یکنواخت جمع میشود و تفاوت رنگ با بتن اصلی به دلیل پخش یکنواخت قابل تشخیص نمیباشد).
آب انداختگی کانالی
آب انداختگی در حال افزایش (به صورت چشمه) در مسیرهای خاص که معمولاً در مقاطع با عمق بیشتر مانند دیوار، پیها و … (در این نوع آب انداختگی ذرات سیمان، ذرات ریز ماسه به همراه آب در سطح بتن با یک رنگ متفاوت و به صورت چشمه ای جمع میشود).
در حقیقت آب انداختگی در بتن به علت عدم توانایی ذرات جامد در نگه داشتن همه آب مخلوط بین خود و جلوگیری از ته نشین شدن آنها است و معمولاً بعد از سخت شدن بتن متوقف میشود. عامل اصلی در نرخ آب انداختگی بتن نسبت آب به سیمان است و با بالاتر رفتن آن میزان آب انداختن بتن افزایش مییابد. همچنین نوع سیمان و میزان ریزدانههای بتن (فیلر) نیز روی نرخ آب انداختگی تاثیر دارند. بتن با سیمان ریزتر و فیلر مناسب نرخ آب انداختگی کمتری خواهد داشت. همچنین نرخ آب انداختگی بتن به ارتفاع بتن (فشار بتن) نیز ارتباط مستقیمی دارد و با افزایش ارتفاع، نرخ آب انداختگی افزایش مییابد.
آب انداختگی بتن لزوماً عملی زیانبار نیست واگر این عمل دست نخورده بماند و آب سطحی بخار شود، نسبت آب به سیمان موثر مخلوط پایین میآید و مقاومت افزایش مییابد. ولی لایه سطحی را سست میکند و مقاومت سایشی را پایین میآورد. همچنین بخشی از آب در هنگام بالا آمدن در زیر سنگدانههای درشت محبوس شده و چسبندگی سنگدانه به خمیر سیمان را کاهش میدهد و چون این فضاها در یک جهت قرار میگیرند، نفوذپذیری بتن را در صفحه افقی افزایش میدهد.
راه جلوگیری از آب انداختگی بتن
آب انداختن امری نامطلوب نیست و به خود نگهداری از بتن منجر میشود اما در صورت عدم توجه به روش صحیح پرداخت سطح بتن میتواند مشکلزا باشد. در جداول بتنی معمولاً این امر مشکل جدی بوجود نمیآورد.
به هر حال با کاهش استعداد آب انداختن بتن میتوان به نتیجه رسید ولی کم کردن شدید آب انداختن ممکن است در شرایطی که هوا گرم و خشک است و باد میوزد، ترکهای سطحی را افزایش دهد.