نشریه شماره ۶۴۰
نشریه حاضر با شماره ۶۴۰ بخش یازدهم از آیین نامه سازههای ساحلی را شامل میشود. در ضمن نشریه شماره ۵۳۰ با موضوع راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری کوچک دارای مطالب جزییات مبسوطی در این زمینه بوده و همچنان قابل استفاده است.
اسکلههای تفریحی
جانمایی بندر تفریحی باید بر اساس ظرفیت و اندازه آن و نیز مواردی مانند شرایط طبیعی، اجتماعی و اقتصادی انجام گیرد. تاسیسات لنگرگاهی یک بندر تفریحی باید با در نظر گرفتن شرایط قایقها و کاربران آن و رابطه متقابل بین تاسیسات طبق اندازه طراحی آنها چنان انتخاب شود که امنیت، راحتی و کارایی بندر تفریحی را به صورت یکپارچه تامین کند. ملاحظات لازم نیز باید برای نگهداری و حفظ محیط زیست و مناظر طبیعی انجام گیرد.
بندر تفریحی، لنگرگاهی است که شامل کانال ناوبری، حوضچه پهلوگیری و نگهداری قایقهای تفریحی، تاسیسات حفاظتی و تاسیسات خدماتی مانند باشگاه، پارکینگ خودرو، محوطه نگهداری قایق، تجهیزات آموزشی و فضای سبز است. موقعیت بندر تفریحی باید با ارزیابی شرایط محل از جمله موقعیت جغرافیایی، فعالیت قایقهای تفریحی و امکان سنجی ساخت تاسیسات اسکله با در نظر گرفتن شرایط طبیعی، اجتماعی و اقتصادی تعیین شود.
مطالعات و تحقیقات کامل بر روی شرایط و رفتار قایقها و کاربران و نیز امنیت کاربران قایقهای تفریحی برای فرایند طراحی پیکربندی تاسیسات الزامی بوده و آینده نگری لازم باید در جهت توسعه احتمالی آتی در نظر گرفته شود. طراحی تاسیسات بندر تفریحی باید با در نظرگرفتن حفاظت از محیط زیست خشکی و محیط دریا انجام شوند. تاسیسات بندر تفریحی باید با منظره محیط اطراف آن هماهنگ باشد. بندر تفریحی ترجیحاً باید به گونهای ساخته شود که افراد مسن و معلولان جسمی نیز قادر به استفاده از آن باشند.
ابعاد اصلی قایق طرح
ابعاد اصلی قایق طرح باید با توجه به شرایط کنونی و آینده قایقهای تفریحی موجود در منطقه تعیین شوند. باید مطالعات و تحقیقات کامل بر روی حرکت و مانور قایق تفریحی و خصوصیات حرکتی آن در مقابل باد، موج و جریانات جزرومدی انجام شود تا امنیت و سهولت ورود، خروج، لنگراندازی و مهار تمام قایقهای تفریحی هم در شرایط عادی و هم در شرایط نامناسب و بحرانی آب وهوایی تامین شود.
کانال ناوبری و حوضچه
طراحی کانال ناوبری باید علاوه بر موارد مذکور در بخش ۶، کانال ناوبری و حوضچه، مطابق با موارد ذکر شده در این بخش نیز باشد. کانال ناوبری باید در داخل آبهای آرام و دارای عمق و عرض کافی باشد و توجه به جهت باد غالب برای تامین امنیت قایقهای تفریحی الزامی است. عرض کانال ناوبری باید به گونهای تعیین شود که رفت و آمد ایمن و آرام تمامی قایقهای تفریحی را تامین نماید. عمق کانال ناوبری باید بر اساس موارد ذیل تعیین شود.
- عمق آبخور قایقهای تفریحی
- افزایش عمق آبخور هنگام بارگیری برای سفر دریایی
- حداکثر اختلاف ارتفاعی عقب و جلوی قایق در آب
- دامنه حرکت قایقهای تفریحی
- فاصله ایمن تیر اصلی زیر قایق با بستر دریا
در برخی بنادر تفریحی، عرض کانال ناوبری بیش از دو برابر طول قایق تفریحی موتوری و یا پنج برابر طول قایق تفریحی غیر موتوری تعیین میشود و در موارد خاص، باید ملاحظات لازم برای ناوبری هم زمان چندین قایق برای برگزاری مسابقات قایقرانی در نظر گرفته شود.
در صورتی که پارامترهای مختلف تعیین عمق کانال ناوبری مشخص نباشد، بعضاً تنها با در نظر گرفتن پارامتر عمق آبخور ۱ متر به عمق آبخور قایق اضافه شده و عمق طراحی کانال ناوبری تعیین میشود. در صورتی که استفاده از قایق بادبانی ممنوع باشد، نیازی به در نظر گرفتن جهت باد غالب نیست. خط مرکزی کانال ناوبری در مقاطعی که کانال دارای انحنا و پیچ باشد، باید بر اساس ظرفیت چرخش قایق تفریحی تعیین شود.
حوضچه پهلوگیری
حوضچه پهلوگیری در داخل آبهای آرام و دارای عمق و عرض کافی طراحی میشود تا حرکت و جابجایی ایمن و روان قایق تفریحی را تضمین نماید. کانال ناوبری، ذکر شده تعیین شود مگر آنکه محل(عمق حوضچه پهلوگیری) پهلوگیری هر نوع قایق از دیگری تفکیک شده باشد.
آرامش حوضچه و شرایط (آرامش آب دریا در حوضچه پهلوگیری) آب وهوایی و کاربری، مشخص شود. لذا باید توجه کافی به مواردی نظیر نفوذ موج از ورودی لنگرگاه، موج سرریز شده از موج شکن، موج انعکاسی، موج ایجاد شده توسط کشتی، موج بلند و نوسان آزاد دریاچهها و غیره داشت.
تاسیسات حفاظتی
ورودی لنگرگاه، ارتفاع تاج و نوع سازهای تاسیسات حفاظتی باید علاوه بر موارد ذکر شده، تاسیسات حفاظتی لنگرگاه، مطابق با موارد ذکر شده باشد.
ورودی لنگرگاه
جهت، موقعیت، عمق آب و عرض ورودی لنگرگاه باید با توجه به جهت باد غالب، موج، جریانات جزرومدی، ناوبری کشتی در مناطق اطراف و حمل و نقل کرانهای، برای تضمین ورود و خروج ایمن و روان قایقهای تفریحی تعیین شود.
ارتفاع تاج موج شکن و دیوار ساحلی باید به گونهای تعیین شود که آرامش سطح آب داخل حوضچه را تضمین کند. ملاحظات سازهای لازم برای موج شکن و دیوار ساحلی جهت تضمین آرامش سطح آب داخل حوضچه باید در نظر گرفته شود.
جانمایی تاسیسات حفاظتی باید به گونهای انجام شود که ورود و خروج قایقهای تفریحی متعدد را در هنگام تغییرات ناگهانی جوی تسهیل کرده و همچنین بتواند سطح لازم حوضچه را برای بندر تفریحی تامین کند. جهت ورودی لنگرگاه باید به گونهای تعیین شود که از نفوذ مستقیم موج دریا و جریانات جزرومدی به داخل حوضچه جلوگیری کرده و به گونهای باشد که ورودی با رانه ساحلی مسدود نشود. باید حفاظت لازم برای تامین ایمنی قایقهای تفریحی در برابر موجهای عرضی در ورودی در نظر گرفته شود تا قایقها بدون خطر و به راحتی از ورودی عبور کنند.
فهرست مطالب نشریه شماره ۶۴۰
ابعاد اصلی قایق طرح
کانال ناوبری و حوضچه
تاسیسات حفاظتی
تاسیسات پهلوگیری
تاسیسات سرویسدهی به کشتی
تاسیسات ترافیک خشکی