نشریه شماره ۶۴۰

نشريه حاضر با شماره ۶۴۰ بخش يازدهم از آيين نامه سازه‌های ساحلی را شامل می‌شود. در ضمن نشریه شماره ۵۳۰ با موضوع راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری کوچک دارای مطالب جزییات مبسوطی در این زمینه بوده و همچنان قابل استفاده است.

اسکله‌های تفریحی

جانمايی بندر تفريحی بايد بر اساس ظرفيت و اندازه آن و نيز مواردی مانند شرايط طبيعی، اجتماعی و اقتصادی انجام گيرد. تاسيسات لنگرگاهی يك بندر تفريحی بايد با در نظر گرفتن شرايط قايق‌ها و كاربران آن و رابطه متقابل بين تاسيسات طبق اندازه طراحی آنها چنان انتخاب شود كه امنيت، راحتی و كارایی بندر تفريحی را به صورت يكپارچه تامين كند. ملاحظات لازم نيز بايد برای نگهداری و حفظ محيط زيست و مناظر طبيعی انجام گيرد.

بندر تفريحی، لنگرگاهی است كه شامل كانال ناوبری، حوضچه پهلوگيری و نگهداری قايق‌های تفريحی، تاسيسات حفاظتی و تاسيسات خدماتی مانند باشگاه، پاركينگ خودرو، محوطه نگهداری قايق، تجهيزات آموزشی و فضای سبز است. موقعيت بندر تفريحی بايد با ارزيابی شرايط محل از جمله موقعيت جغرافيايی، فعاليت قايق‌های تفريحی و امكان سنجی ساخت تاسيسات اسكله با در نظر گرفتن شرايط طبيعی، اجتماعی و اقتصادی تعيين شود.

مطالعات و تحقيقات كامل بر روی شرايط و رفتار قايق‌ها و كاربران و نيز امنيت كاربران قايق‌های تفريحی براي فرايند طراحی پيكربندی تاسيسات الزامي بوده و آينده نگری لازم بايد در جهت توسعه احتمالی آتی در نظر گرفته شود. طراحي تاسيسات بندر تفريحی بايد با در نظرگرفتن حفاظت از محيط زيست خشكی و محيط دريا انجام شوند. تاسيسات بندر تفريحی بايد با منظره محيط اطراف آن هماهنگ باشد. بندر تفريحی ترجيحاً بايد به گونه‌ای ساخته شود كه افراد مسن و معلولان جسمی نيز قادر به استفاده از آن باشند.

ابعاد اصلی قایق طرح

ابعاد اصلی قايق طرح بايد با توجه به شرايط كنونی و آينده قايق‌های تفريحی موجود در منطقه تعيين شوند. بايد مطالعات و تحقيقات كامل بر روی حركت و مانور قايق تفريحی و خصوصيات حركتی آن در مقابل باد، موج و جريانات جزرومدی انجام شود تا امنيت و سهولت ورود، خروج، لنگراندازی و مهار تمام قايق‌های تفريحی هم در شرايط عادی و هم در شرايط نامناسب و بحرانی آب وهوایی تامين شود.

کانال ناوبری و حوضچه

طراحی كانال ناوبری بايد علاوه بر موارد مذكور در بخش ۶، كانال ناوبری و حوضچه، مطابق با موارد ذكر شده در اين بخش نيز باشد. كانال ناوبری بايد در داخل آب‌های آرام و دارای عمق و عرض كافی باشد و توجه به جهت باد غالب برای تامين امنيت قايق‌های تفريحی الزامی است. عرض كانال ناوبری بايد به گونه‌ای تعيين شود كه رفت و آمد ايمن و آرام تمامي قايق‌های تفريحی را تامين نمايد. عمق كانال ناوبری بايد بر اساس موارد ذيل تعيين شود.

عمق آبخور قايق‌های تفريحي
افزايش عمق آبخور هنگام بارگيری برای سفر دريايي
حداكثر اختلاف ارتفاعی عقب و جلوی قايق در آب
دامنه حركت قايق‌های تفريحي
فاصله ايمن تير اصلی زير قايق با بستر دريا

در برخي بنادر تفريحی، عرض كانال ناوبری بيش از دو برابر طول قايق تفريحی موتوری و يا پنج برابر طول قايق تفريحی غير موتوری تعيين می‌شود و در موارد خاص، بايد ملاحظات لازم برای ناوبری هم زمان چندين قايق برای برگزاری مسابقات قايقرانی در نظر گرفته شود.

در صورتي كه پارامترهای مختلف تعيين عمق كانال ناوبری مشخص نباشد، بعضاً تنها با در نظر گرفتن پارامتر عمق آبخور‌ ۱ متر به عمق آبخور قايق اضافه شده و عمق طراحی كانال ناوبری تعيين می‌شود. در صورتی كه استفاده از قايق بادبانی ممنوع باشد، نيازي به در نظر گرفتن جهت باد غالب نیست. خط مركزی كانال ناوبری در مقاطعي كه كانال دارای انحنا و پيچ باشد، بايد بر اساس ظرفيت چرخش قايق تفريحی تعيين شود.

حوضچه پهلوگيری

حوضچه پهلوگيری در داخل آب‌هاي آرام و دارای عمق و عرض كافی طراحي مي‌شود تا حركت و جابجایی ايمن و روان قايق تفريحی را تضمين نمايد. كانال ناوبری، ذكر شده تعيين شود مگر آنكه محل(عمق حوضچه پهلوگيری) پهلوگيری هر نوع قايق از ديگری تفكيك شده باشد.

آرامش حوضچه و شرايط (آرامش آب دريا در حوضچه پهلوگيری) آب وهوایی و كاربری، مشخص شود. لذا بايد توجه كافی به مواردی نظير نفوذ موج از ورودی لنگرگاه، موج سرريز شده از موج شكن، موج انعكاسی، موج ايجاد شده توسط كشتی، موج بلند و نوسان آزاد درياچه‌ها و غيره داشت.

تاسیسات حفاظتی

ورودی لنگرگاه، ارتفاع تاج و نوع سازه‌ای تاسيسات حفاظتی بايد علاوه بر موارد ذكر شده، تاسيسات حفاظتی لنگرگاه، مطابق با موارد ذكر شده باشد.

ورودی لنگرگاه

جهت، موقعيت، عمق آب و عرض ورودی لنگرگاه بايد با توجه به جهت باد غالب، موج، جريانات جزرومدی، ناوبری كشتی در مناطق اطراف و حمل و نقل كرانه‌ای، برای تضمين ورود و خروج ايمن و روان قايق‌های تفريحی تعيين شود.

ارتفاع تاج موج شكن و ديوار ساحلی بايد به گونه‌ای تعيين شود كه آرامش سطح آب داخل حوضچه را تضمين كند. ملاحظات سازه‌ای لازم برای موج شكن و ديوار ساحلی جهت تضمين آرامش سطح آب داخل حوضچه بايد در نظر گرفته شود.

جانمایی تاسيسات حفاظتی بايد به گونه‌ای انجام شود كه ورود و خروج قايق‌های تفريحی متعدد را در هنگام تغييرات ناگهانی جوی تسهيل كرده و همچنين بتواند سطح لازم حوضچه را برای بندر تفريحی تامين كند. جهت ورودی لنگرگاه بايد به گونه‌ای تعيين شود كه از نفوذ مستقيم موج دريا و جريانات جزرومدی به داخل حوضچه جلوگيری كرده و به گونه‌ای باشد كه ورودی با رانه ساحلی مسدود نشود. بايد حفاظت لازم برای تامين ايمني قايق‌های تفريحی در برابر موج‌های عرضی در ورودی در نظر گرفته شود تا قايق‌ها بدون خطر و به راحتی از ورودی عبور كنند.