نشریه شماره ۷۹
شرح خدمات نقشه برداری دفتر اول از مجموعه سه دفتر شرح خدمات، مشخصات فنی عملیات و استاندارد تیپ نقشه برداری است که از طرف دفتر تحقیقات و استانداردهای فنی سازمان برنامه و بودجه منتشر میشود. انگیزه تهیه نشریه تشریح نقشه برداری به منظور سهولت و صراحت در تنظیم قرارداهای نقشه برداری است، علاوه بر آن، نشریه شماره ۷۹ به نحوه تهیه شده که میتوان بر اساس آن آنالیز عملیات نقشه برداری را به آسانی تهیه و از آنجا با استفاده از قیمتهای پایه تعرفههای نقشه برداری تعیین نمود.
خدمات نقشه برداری
مجموعه شرح خدمات نقشه برداری، مشخصات فنی و استاندارد تیپ نقشه برداری منحصراَ برای عملیات نقشه برداری گروه دوم و با رعایت و منظور نمودن اظهار نظر متخصصین ذیصلاح، به طور نهایی تدوین و قطعی شده است. عملیات نقشه برداری در ایران کلاً به دو گروه اصلی زیر تقسیم میشوند.
- گروه اول عملیات نقشه برداری مبنایی که طبق استانداردها و دستورالعملهای فنی خاص در سطح کشور اجرا میشوند.
- گروه دوم عملیات نقشه برداری موردی که برای پاسخگویی به نیازهای برنامههای عمرانی و مسائل موضعی و منطقهای طرح و اجرا میشوند.
مشخصات فنی نقشه برداری
منظور از مشخصات فنی نقشه برداری طبقه بندی روشهای عملیات نقشه برداری و معرفی دقتها و خطاهای هر یک بر حسب موضوع و مقیاس، نام گذاری شده است.
استانداردهای تیپ نقشه برداری
منظور از استانداردهای تیپ نقشه برداری، معرفی یک سری نقشهها و نقشه برداریهای رایج و لازم برای تامین نیازهای فنی و عمرانی است که با ارائه نمونه یا مثال، مشخصات فنی – دقتها و کاربردهای مهم آنها تعیین شده است.
شرح خدمات نقشه برداری
خدمات نقشه برداری شامل دو مرحله اصلی به شرح زیر است.
- خدمات مرحله اول نقشه برداری شامل تمامی خدماتی است که اولاً به منظور مشخص کردن نوع نقشه مورد لزوم، مشخصات و دقت آن با در نظر گرفتن استاندارد نقشهها و هدف طرح انجام میگیرد.
- ثانیاَ مقدمات شروع کار مرحله دوم از قبیل جمع آوری مدارک فنی موجود، تحصیل مجوزهای لازم، برنامه عکسبرداری هوایی (در صورت لزوم) و غیره فراهم میشود.
تعیین مشخصات فنی نقشهها
با در نظر گرفتن مشخصات فنی طرح پیشنهادی کارفرما، نوع نقشههای لازم با توجه به استاندارد تیپ نقشه برداری و موافقت کارفرما تعیین میشود. در صورتیکه علاوه بر مشخصات استاندارد تیپ نقشه برداری مقیاس و اطلاعات فنی خصوصی دیگری مورد نیاز طرح باشد، ضرورت و چگونگی این اطلاعات میبایستی به تایید سازمان نقشه برداری کشور برسد.
جمع آوری اطلاعات فنی
مدارک فنی موجود در منطقه از قبیل نقشه، عکس هوایی و نقاط مبنایی مسطحایی یا ارتفاعی بررسی و در صورت نیاز طرح با همکاری کارفرما و سازمان نقشه برداری کشور جمع آوری و تهیه میشود.
روش تهیه نقشه
روش تهیه نقشه به طریق زمینی یا هوایی یا احیاناَ به طریق خاص دیگری مطالعه و تعیین میشود. چنانچه ضوابطی از طرف سازمان نقشه برداری کشور در مورد روش تهیه نقشه مورد نظر تعیین شود، لازم الاجرا است.
بازدید محلی
برای تصمیم گیری در موارد فوق چانچه اطلاعات و نقشههای موجود کافی نباشد میتوان بازدیدی از محل به عمل آورد.
برآورد قیمت
حجم و هزینه عملیات بر اساس آخرین تعرفههای مصوبه نقشه برداری به طور تقریبی بر آورد میشود و در اختیار کارفرما قرار میگیرد.
جدول زمانی اجرا، نظارت و پرداخت هزینه عملیات
جدول زمان بندی برای تمامی مراحل اجرای عملیات (از قبیل عملیات زمینی تبدیل، ترسیم و نظارت) تهیه میشود. مراحل پرداخت هزینه عملیات نیز بر اساس ضوابط قرارداد پیش بینی میشود.
پرداخت اجرایی
خدمات اجرایی نقشه برداری شامل یکی از چهار موضوع زیر خواهد بود.
- تهیه نقشه به طریق مستقیم زمینی
- تهیه نقشه با استفاده از عکسهای هوایی (به طریق فتوگرافی)
- عملیات کارتوگرافی و تکثیر
- انجام سایر عملیات نقشه برداری
عملیات کارتوگرافی
عملیات کارتوگرافی در نشریه شماره ۷۹ به دو بخش تقسیم میشود.
- بخش اول آن قسمت از خدمات و عملیاتی است که برای مرحله پایانی هر نقشه فارغ از متد و روش نقشه برداری متناسب با مقیاس، نوع و تیراژ نقشه بدون تعییر مقیاس انجام میگیرد.این بخش از عملیات کارتوگرافی منحصر به ترسیم نهایی، آرایش و تکثیر نقشه است.
- بخش دوم آن قسمت از خدمات کارتوگرافی است که تدوین و تالیف انواع نقشههای فنی، توپوگرافی، تخصصی، موضوعی، جغرافیایی و نظائر آن را در مقیاسهای مختلف و با استفاده از مدارک قدیم و جدید موجود مورد بحث قرار میدهد و به علت تنوع زیاد و ظرافت خاص در این دفتر مورد بررسی و طبقه بندی قرار نگرفته است.
فهرست مطالب نشریه شماره ۷۹
در نشریه شماره ۷۹ شرح خدمات نقشه برداری در چهار فصل بررسی شده است. فصول اول و دوم به ترتیب به مراحل نقشه برداری و نقشه برداری هوایی اختصاص دارد. فصل سوم تحت عنوان کارتوگرافی و تکثیر طبقه بندی انواع نقشهها و مراحل انجام کارهای مربوط را از نظر ترسیم و تکثیر ذکر نموده است. در فصل چهارم شرح خدمات سایر عملیات نقشه برداری که در فصول اول و دوم امکان شرح آنها نبوده به طور اختصار بیان شده است.