نشریه شماره ۶۶۳

ضرورت تأمین نیازهای غذایی جمعیت روزافزون کشور از یک سو و تشدید بحران آب ناشی از تغییرات شـرایط اقلیمـی در مقیاسی جهانی و مدیریت نامناسب تأمین و مصرف آب در کشور، لـزوم بـازنگری در مبـانی و روش‌های مدیریت منابع آب در تمام مراحل تأمین، انتقال، توزیع و مصرف به ویژه در بخش کشاورزی را، بیش از هر زمـان دیگـری مطرح ساخته است. در حقیقت تغییر و تحولات بنیادی اقتصادی، اجتماعی و فناوری در حوزه کشـاورزی کشـور، ،تحول ضروری درخور و متناسب با این تغییرات در نظام بهره‌برداری از منابع کشـاورزی و از جملـه منـابع آب رخ نـداده است و کماکان شیوه‌های سنتی بهره برداری از این منبع ارزشمند و حیات بخش وجه غالب را دارد. با توجه به مطالب یاد شده و در راستای انجام تکالیف قانونی، وزارت جهاد کشاورزی تهیه نشریه شماره ۶۶۳ (شـرح خدمات مطالعات ایجاد و ساماندهی نظام بهره برداری مناسـب آب کشـاورزی ) را بـا همـاهنگی امورنظـام فنـی سـازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور در دستورکار قرار داد.

فقدان مدیریت بهینه استفاده از منـابع آب و مصـرف بـی رویـه آن ، اثـرات سـوء بعـدی نظیـر کـاهش بهـره وری آب کشاورزی، باتلاقی و شور شدن اراضی، فرسایش خاک، آلودگی منابع آب و خاک و نظایر آن را در پی خواهد داشـت.

متدولوژی یا روش شناسی

لازم است مطالعات بر پایه نگرش سیستمی و مبتنی بر رابطه علت و معلولی انجام شود. روش‌های انجـام مطالعـات بـه شرح زیر است.

روش کتابحانه‌ای و رایانه‌ای

در این روش لازم است تمامی سوابق موجود اعم از گزراش‌ها، کتاب‌ها، نشریات ، مطالب موجود سایت‌های مرتبط و اطلاعات پراکنده و قابل دسترس، گردآوری و سپس بررسی، یادداشت برداری و جمع بندی شود.

مذاکره و مصاحبه

در این روش به نهادها و سازمان‌های دولتی و عمومی مرتبط با مطالعات مراجعه و با مدیران، سرپرستان و کارشناسان، مذاکره، تبادل نظر و مصاحبه انجام می‌شود.

تشکیل گروه کاری کارشناسی

با هدف انجام درست امور لازم است گروه کاری متشکل از تخصص‌های (جامعه شناسی، آبیاری و زهکشی، اقتصاد کشاورزی) به کار گرفته شود.

بررسی موانع و محدودیت‌های ایجاد و ساماندهی نظام بهره‌برداری مناسب آب کشاورزی

• موانع و محدودیت‌های جغرافیایی و طبیعی و زیست محیطی
•  موانع و محدودیت‌های اجتماعی، فرهنگی و شناختی روان
• موانع و محدودیت‌های اقتصادی و مالی
• موانع و محدودیت‌های زیرساختی و فنی
•  موانع و محدودیت‌های اداری، تشکیلاتی و مدیریتی
• موانع و محدودیت‌های قانونی و عرفی
•  موانع و محدودیت‌های آموزشی و توانمندسازی
• موانع مدیریت تقاضا و مصرف آب (برای ایجاد و ساماندهی نظام بهره‌برداری مناسب آب کشاورزی)

بررسی ظرفیت‌های ایجاد و ساماندهی نظام بهره‌برداری مناسب آب کشاورزی

• امکانات و ظرفیت‌های جغرافیایی و طبیعی و زیست محیطی و ظرفیت امکانات
• امکانات و ظرفیت‌های اجتماعی، فرهنگی و شناختی روان
•  امکانات و ظرفیت‌های اقتصادی و مالی
• امکانات و ظرفیت‌های زیرساختی
•  امکانات و ظرفیت‌های اداری، تشکیلاتی و مدیریتی
•  امکانات و ظرفیت‌های قانونی و عرفی
• امکانات و ظرفیت‌های آموزشی و توانمندسازی

فهرست مطالب نشریه شماره ۶۶۳

به منظور دستیابی به اهداف مورد نظر، شرح خـدمات مطالعـات ایجـاد و سـاماندهی نظـام بهـره‌بـرداری مناسـب آب کشاورزی، به شرحی که در صفحات بعدی به تفصیل آمده تدوین گردید. در هر یک از بخش‌های نشریه شماره ۶۶۳ ، مطالعات و بررسی‌هایی که لازم است انجام گیرد شرح داده شده و در پایان با جمع بندی بررسی‌ها، نظام بهره‌برداری مناسب منابع آب پیشنهاد می‌شود.

• متدولوژی یا روش شناسی
• پیشینه نظام بهره‌برداری آب کشاورزی و سیر تحول آن در منطقه مورد مطالعه
• شناخت ویژگی‌های نظام بهره‌برداری آب کشاورزی در منطقه مورد مطالعه
• بررسی موانع و محدودیت‌های ایجاد و ساماندهی نظام بهره‌برداری مناسب آب کشاورزی
• بررسی ظرفیت‌های ایجاد و ساماندهی نظام بهره‌برداری مناسب آب کشاورزی
• بررسی چشم انداز تحولات فناوری و اثرات آن بر نظام بهره‌برداری از منابع آب و کشاورزی
• تعیین چالش‌های پیش رو در ایجاد و ساماندهی نظام بهره‌برداری آب کشاورزی
• پیشنهاد و پیاده‌سازی نظام بهره‌برداری مناسب
• تعیین فرایند پایش و ارزشیابی نظام بهره‌برداری پیشنهادی
• بررسی موارد لازم برای پایداری نظام بهره‌برداری پیشنهادی
• مستندسازی مطالعات

جستجوی نشریه‌ها و معیارهای فنی