نشریه شماره ۶۷۶
نشریه شماره ۶۷۶ (فهرست خدمات مطالعات ظرفیت خودپالایی رودخانهها)، سند مرجعی است که اهداف، دامنه، نیازها و منابع مالی و انسانی برای مطالعات را با ملاحظه و تامل دقیق مسایل اساسی موضوع مطالعاتی، به وضوح بیان کرده است. این نشریه سـاختار روشـنی از اقدامات آینده و قواعد حاکم بر کل فرایند مطالعات را ارائه میدهد.
نشریه شماره ۶۷۶ به منظور هماهنگ و یکنواخت کردن مطالعات و کمک به مشاوران جهت برنامه ریزی مطالعات در قالـب یک برنامه کاری توسط سازمان مدیریت و برنامه ریزی تهیه و تدوین شده است. این فهرست خدمات با هدف تعیـین مراحـل مختلـف مطالعـات، تعیـین اطلاعات و دادههای مورد نیاز جهت تکمیل هر یک از مراحل و معرفی انواع تحلیلهای مورد نیاز تهیه شده است.
اهداف و دامنه کاربرد نشریه شماره ۶۷۶
هدف نشریه شماره ۶۷۶، با ارائه اطلاعـات کلـی جهـت مطالعـات ظرفیـت خودپالایی رودخانهها و تدوین یک استراتژی علمی به عنوان حداکثر بار کل روزانـه (TMDL) بـرای اصـلاح کیفیت آب، رفع تهدیدات و مخاطرات و بهسازی کیفیت آب رودخانههایی تدوین شده است. راهنمای مطالعات ظرفیت خودپالایی رودخانـههـا و فهرسـت خـدمات، سـطح میانـه مطالعـات ظرفیـت بارگذاری را مورد توجه قرار میدهد و ظرفیت بارگذاری فلزات، مواد سمی، پاتوژنها و رسوبها را در بر نمیگیرد.
برنامه کاری خدمات اجرای
نشریهی (مطالعات ظرفیت خودپالایی رودخانهها) نیازمنـد تـدوین برنامـه کـاری در چـارچوب فهرسـت خدمات است. برنامه کاری نشریه شماره ۶۷۶ شامل اجزای زیر است.
- مشخص کردن اجزای کار
- تقسیم بندی و تشریح نوع مطالعات
- تعیین نیازهای مطالعاتی و حدود آنها، تعیین اولویتها و تخصیص منـابع، تعیـین مسـئولیتهـای مـدیریتی و کارشناسی
- تعیین مکانیزمهای محاورهای و نحوه برقراری ارتباط و ایجاد هماهنگی در مطالعات
- تنظیم برنامه زمانی انجام مطالعات
بررسی منطقه مطالعاتی و شناخت اولیه مساله
- تعیین موقعیت جغرافیایی محدوده مورد مطالعه با استفاده از نقشههای موجود
- برنامهریزی جزییات بازدیدهای میدانی اولیه
- مذاکره و تبادل نظر با کارفرما و مسئولان محلی و منطقهای برای کسب اطلاعات مورد نیاز در مـورد مسـاله و ریشههای آن
- ارزیابی تواناییها و امکانات محلی مربوط به اجرای طرح
- بررسی اولیه و پیش بینی ضرورت اجرای مطالعات ویژه
- جمعبندی نتایج بررسیهای اولیه (تعریف مساله و توصیف منطقه مطالعاتی)
فرایند مطالعات خود پالایی
فرایند مطالعات ظرفیت خودپالایی رودخانه و تعیین حداکثر بار کل روزانه (TMDL ) از طریق مدل سازی، شامل پنج گام است که به شرح زیر انجام میشود. این گامها ممکن است براساس دادههای موجود، نوع و پیچیدگی مساله کیفیت آب رودخانه، تغییر و تعدیل شود. میزان جزییات لازم در هر گام بستگی به سطح یـا مرحلـه مطالعـات دارد. در مطالعـات مرحله اول، معمولاً تحلیلهای ساده کافی است ولی تحلیلهای تفصیلیتری برای مراحل بعدی مورد نیاز است.
- ارزیابی اولیه
- واسنجی مدل
- کاربرد مدل و تعیین TMDL
- مطالعه میدانی رودخانه
- اعتبارسنجی مدل
تحلیلها و محاسبات ساده
تحلیلها و محاسبات ساده میتواند شامل یک یا چند مورد از موارد زیر باشد.
- تخمین بار آلایندهها با استفاده از توابع ساده بارگذاری
- تخمین انتقال آلاینده با استفاده از روشهای تحلیلی حالت دایمی
- تخمین موارد نقض استاندارد کیفیت به کمک روشهای آماری
جمع آوری و بررسی دادهها و اطلاعات موجود
در این مرحله، اطلاعات لازم جهت اجرای طرح تعیین ظرفیت خودپالایی رودخانه جمع آوری میشود. اطلاعـاتی کـه در چنین مطالعاتی مورد نیاز خواهد بود، به شرح زیر است.
- قوانین، مقررات، آیین نامهها و استانداردهای ملی و بین المللی مرتبط
- پیشینه مطالعات در کشور و در سایر کشورها و سازمانهای معتبر
- مشخصات حوضه آبریز رودخانه
مطالعات میدانی و پرکردن خلاءهای اطلاعاتی
پس از انجام ارزیابیها و تحلیلهای اولیه و انتخاب چارچوب مدلسازی، مطالعات میدانی میتواند به منظور پر کردن خلاهای اطلاعاتی انجام شود. دادههای بیشتر در واسنجی و اعتبارسنجی مدل نقش کلیدی دارند.
فهرست مطالب نشریه شماره ۶۷۶
بدیهی است که فهرست نشریه شماره ۶۷۶ چگونگی انجام مطالعات ظرفیت خودپالایی رودخانـه هـا را بیـان نمـیکنـد. ایـن موضوع در راهنمای مطالعات ظرفیت خودپالایی رودخانه (نشریه شماره ۴۸۱،معاونت امور فنی، معاونت برنامه ریـزی و نظارت راهبردی رییس جمهور) شرح داده شده است. نشریه شماره ۶۷۶ در سه فصل و ۴۴ صفحه منتشر شده است.
فرایند آغازین مطالعات
- برنامه کاری اجرای خدمات
- شناخت و تعریف مساله و تدوین کاری تفصیلی (برنامه ریزی اجرای کار)
فرایند مطالعات ظرفیت خود پالایی رودخانه
- ارزیابی اولیه
- مطالعات میدانی و پرکردن خلاءهای اطلاعاتی
- واسنجی مدل
- اعتبارسنجی مدل
- کاربرد مدل و تعیین ظرفیت خودپالایی
- تحلیل عدم قطعیت
- ارائه نتایج مطالعات خود پالایی
- آمادهسازی برای اجرای سناریو
- گزارش پایانی مطالعات خود پالایی
محتوای گزارشها
- خلاصه اجرایی
- واژه نامه
- حامیان پروژه
- توصیف پروژه
- اهداف و دامنه گزراش
- روش مطالعه
- نتایج و تحلیلها