ضوابط و مقررات در آیین نامه اجرایی فهرستهای مناقصه گران صلاحیت دار
پس از تعریف پروژه و تهیه طرح توجیحی و شرح تفصیلی نوبت به اجرای پروژه میرسد. انتخاب پیمانکار و مجری صلاحیت دار همواره از دغدغه های دستگاههای اجرایی و کارفرمایان بوده است. در برخی از پروژه ها نیازی به انجام فعالیت زیادی در این باره نیست. ماهیت پروژه به گونه ای است که با فراخوان عمومی و برگزاری مناقصه عمومی نهایتاً پیمانکار متناسب با نوع کار و پیشنهاد قیمت مناسب انتخاب میشود. ولی در برخی از پروژه به دلیل ماهیت تخصصی کار و فعالیت های اجرایی نیاز است تا پیمانکار متخصص و با تجربه متناسب با نوع کار برای شرکت در مناقصه دعوت شوند. تهیه لیستی از این پیمانکاران نیازمند داشتن اطلاعات مناسبی در این مورد است. ایین نامه اجرایی فهرست بلند مناقصه گران کارفرمایان و دستگاههای اجرایی را در این زمینه کمک خواهد کرد.
طبقهبندی فهرست بلند مناقصه گران
انواع فهرستهای بلند به شرح زیر است.
- فهرست سازمان
- فهرست دستگاههای مرکزی
- فهرست سازمانهای حرفهای
برای رشتهها و زمینههای تخصصی که از سوی سازمان تشخیص صلاحیت میشوند، فهرست دارندگان گواهینامه صلاحیت سازمان، مبنای تهیه فهرست بلند مناقصه گران است.
برای رشتهها و زمینههای تخصصی نظیر تأمین کالا، پیمانکاری و بهرهبرداری تا زمانی که برای آن رشتهها فهرست واجدان صلاحیت از سوی سازمان منتشر نشده باشد، فهرست بلند مناقصه گران از سوی دستگاه مرکزی یا به تشخیص وی توسط کمیته فنی ـ بازرگانی دستگاه مرکزی تهیه و منتشر میشود.
به منظور تحقق اصل رقابت در تهیه فهرست بلند مناقصه گران صلاحیتدار، ضمن رعایت لایحه قانونی راجع به منع مداخله وزراء و نمایندگان مجلسین و کارمندان دولت در معاملات دولتی و کشوری، تمام اشخاص مذکور در فهرست بلند مناقصه گران باید دارای شخصیت حقوقی مستقل نسبت به دستگاه مرکزی باشند.
مناقصاتی که با حضور شرکتهای وابسته، تعاونیهای کارکنان، صندوقهای بازنشستگی و نظایر آن انجام میشود، باید به صورت عمومی برگزار شوند.
تعاونیهای کارکنان و صندوقهای بازنشستگی نمیتوانند با دستگاههای ذیربط خود قرارداد منعقد کنند.
تهیه فهرست بلند اشخاص حقیقی صلاحیتدار در رشتهها و زمینههای تخصصی مختلف برعهده سازمانهای حرفهای مربوط نظیر سازمانهای نظام مهندسی و کنترل ساختمان، نظام مهندسی کشاورزی، نظام مهندسی معدن و نظایر آن است.
فهرست بلند مناقصهگران صلاحیتدار در صورت عدم انتشار فهرست جدید، دو سال اعتبار دارد.
مراحل تهیه فهرست بلند مناقصه گران توسط دستگاههای مرکزی
مراحل تهیه و انتشار فهرست بلند مناقصه گران توسط دستگاه مرکزی به شرح زیر است.
- تعیین اعضای کمیته فنی ـ بازرگانی دستگاه مرکزی؛
- انتشار آگهی ارزیابی صلاحیت؛
- تحویل اسناد ارزیابی صلاحیت به متقاضیان و دریافت پاسخ از آنها؛
- ارزیابی صلاحیت متقاضیان و تعیین امتیاز ارزیابی؛
- انتشار فهرست بلند.
آگهی ارزیابی صلاحیت
دستگاه مرکزی برای تهیه فهرست بلند مناقصه گران ، باید آگهی ارزیابی صلاحیت را در پایگاه ملی اطلاعرسانی و دو تا سه نوبت حداقل در یکی از روزنامههای کثیرالانتشار کشوری منتشر کند.
دستگاه مرکزی میتواند علاوه بر موارد مذکور در بند فوق، از طریق سایر رسانههای گروهی و رسانههای ارتباط جمعی یا پایگاههای اطلاعرسانی، آگهی ارزیابی صلاحیت را منتشر کند.
آگهی ارزیابی صلاحیت باید حداقل شامل موارد زیر باشد:
- نام و نشانی دستگاه مرکزی
- رشته یا زمینه تخصصی ارزیابی صلاحیت
- تاریخ، مهلت و نشانی دریافت و تحویل اسناد ارزیابی صلاحیت
- نحوه دریافت اسناد ارزیابی و هزینه آن در صورت لزوم
- تاریخ اعلام نتایج ارزیابی کیفی
اسناد ارزیابی صلاحیت
اسناد ارزیابی صلاحیت باید حداقل حاوی موارد زیر باشد.
- نام و نشانی دستگاه مرکزی؛
- رشته و زمینه تخصصی برای ارزیابی صلاحیت؛
- مجوزها و گواهینامههای لازم، حسب مورد؛
- معیارهای ارزیابی؛
- اهمیت وزنی معیارهای ارزیابی در صورتی که ارزیابی صلاحیت به روش وزنی انجام شود؛
- مدارک و مستندهای لازم برای تعیین امتیازهای مربوط به هر یک از معیارها، حسب مورد؛
- روش محاسبه امتیازهای مربوط به هر یک از معیارها؛
- حداقل امتیاز قابل قبول برای هر پایه یا زمینه تخصصی؛
- محل، زمان و مهلت دریافت و تحویل اسناد.
در ارزیابی صلاحیت، مفاد و نحوه توزیع اسناد ارزیابی باید برای همه متقاضیان یکسان باشد و هرگونه تبعیض در توزیع اسناد و یا انجام فرایند ارزیابی موجب ابطال ارزیابی صلاحیت میشود.
اگر ثابت شود که متقاضیان ارزیابی صلاحیت از مدارک جعلی یا اطلاعات خلاف واقع، تهدید، تطمیع، رشوه و نظایر آن استفاده کردهاند، علاوه بر مجازاتهای قانونی به مدت دو سال از ارزیابی صلاحیت محروم میشوند.
معیارهای ارزیابی صلاحیت
دستگاههای مرکزی که ارزیابی صلاحیت تأمینکنندگان (ارزیابی کیفی بهطور عام) را برای انواع کالاهای مختلف انجام میدهند، باید حداقل معیارهای زیر را منظور کنند:
- توان مالی
- ارزیابی مشتریان قبلی
- استانداردهای تولید
- نظام کیفیت و نحوه تضمین محصولات (گارانتی)
- ظرفیت تولید
- کیفیت قطعات مصرفی و ارزیابی سازندگان مربوط
محاسبه امتیاز ارزیابی صلاحیت تأمینکنندگان طبق فصل چهارم آییننامه ارزیابی کیفی مناقصهگران انجام میشود.
در امور پیمانکاری، بهرهبرداری و نگهداری، چنانچه در رشته مربوط تشخیص صلاحیت از سوی سازمان به عمل نیامده باشد، با رعایت ترتیبات مقرر در بند «پ» ماده (۳)، ارزیابی صلاحیت توسط دستگاه مرکزی و حداقل براساس معیارهای زیر انجام میشود.
- تجربه (سابقه اجرایی)؛
- حُسن سابقه در کارهای قبلی؛
- توان تجهیزاتی؛
- توان فنی و برنامهریزی؛
- دانش فنی در زمینه مطالعه و طراحی؛
- تجربه در زمینه تأمین کالا؛
- کیفیت، نیروی انسانی بهرهبردار.
تعیین وزن معیارهای صلاحیت، روش محاسبه و نصاب امتیازها برای هر پایه، طبق فصل سوم آییننامه ارزیابی کیفی مناقصهگران برعهده کمیته فنی ـ بازرگانی دستگاه مرکزی است.
ارزیابی و تعیین امتیاز صلاحیت
استعلامهای ارزیابی باید توسط متقاضیان تکمیل و در موعد مقرر به دستگاه مرکزی تحویل شوند. رعایت مقررات زیر در تکمیل اسناد ارزیابی ضروری است:
- استعلامها باید توسط اشخاص مجاز امضاء و مهر شوند؛
- حسب مورد، اطلاعات مربوط به گواهینامههای صلاحیت و رتبهبندی ارائه شود؛
- اسناد و مدارک درخواست شده پیوست شود؛
- اطلاعات صحیح و کامل باشد.
امتیازدهی به متقاضیان از سوی دستگاه مرکزی یا به تشخیص وی توسط کمیته فنی ـ بازرگانی دستگاه مرکزی انجام میشود.
روش ترجیحی در ارزیابی صلاحیت، روش وزنی است. در این روش، مجموع ضریب وزنی معیارها معادل صددرصد است و هر مناقصهگر در ازای هر معیار، امتیازی بین صفر تا صد کسب مینماید. امتیاز کل هر متقاضی، معادل مجموع حاصل ضرب امتیاز کسب شده برای هر معیار در ضریب وزنی مربوط است. حداقل امتیاز قابل قبول (برای امتیاز کل یا برای هر معیار) و نحوه تعیین امتیاز باید در اسناد ارزیابی صلاحیت ذکر شود.
اطلاعرسانی فهرست بلند مناقصه گران
سازمان موظف است فهرست بلند مناقصه گران تشخیص صلاحیتشده را به تفکیک رشته و پایه در پایگاه ملی اطلاعرسانی مناقصات منتشر کند.
دستگاههای مرکزی باید ضوابط و روش ارزیابی صلاحیت و همچنین فهرست تأمینکنندگان و پیمانکاران بهرهبرداری صلاحیتدار را با ذکر رشته و زمینه تخصصی، امتیاز و پایه صلاحیت در پایگاه ملی اطلاعرسانی مناقصات منتشر کنند.
ترجیح متقاضیان داخلی
امتیاز ارزیابی صلاحیت متقاضیان خارجی با رعایت قانون حداکثر استفاده از توان فنی و مهندسی تولیدی و صنعتی و اجرایی کشور در اجرای پروژهها و ایجاد تسهیلات به منظور صدور خدمات ـ مصوب ۱۳۷۵ ـ به ترتیب زیر تنزیل میشود.
- امتیاز ارزیابی پیمانکاران خارجی همکار پیمانکاران داخلی به نسبت سهم همکاران داخلی آنها در عدد ۹/۰ ضرب میشود.
- امتیاز ارزیابی تأمینکنندگان خارجی همکار تأمینکنندگان داخلی به نسبت سهم تأمینکنندگان داخلی آنها در عدد ۸۵/۰ ضرب میشود.
ترجیح مناقصهگران داخلی که بخشی از سهام یا سهمالشرکه آنها متعلق به اشخاص خارجی باشد، مشروط بر آن است که میزان سهم یا مشارکت سهامداران یا شرکای داخلی در سود و زیان مشخص و بیش از بیست وپنج درصد باشد.
مقررات دعوت به مناقصه محدود
قبل از برگزاری مناقصه محدود، اجرای تمهیدهای زیر ضروری است.
- تهیه گزارش توجیهی برگزاری مناقصه محدود، نظیر دلایل فنی ـ بازرگانی، محدود بودن مناقصهگران صلاحیتدار یا شرایط اضطراری. گزارش یادشده باید توسط واحد متقاضی معامله تهیه و توسط بالاترین مقام دستگاه مناقصهگزار تأیید شود.
- مرجع صدور فهرست بلند مناقصهگران صلاحیتدار و نوع فهرست بلند باید مشخص شده باشد.
- گزارش یادشده و فـهرست بلـند توسط بالاترین مـقام دستـگاه مناقـصهگزار بهتصویب رسیده باشد.
حداقل تعداد مناقصهگران واجد شرایط (فهرست کوتاه) برای دعوت به مناقصه محدود به شرح زیر تعیین میشود.
- پنج مناقصهگر در کارهای پیمانکاری در صورت استفاده از فهرست بهای پایه
- سه مناقصهگر در سایر مناقصات
در صورتی که تعداد مناقصهگران صلاحیتدار کمتر از تعداد مذکور در بند «ب» باشد، از همه اشخاص صلاحیتدار دعوت میشود.
در صورتی که در فرایند ارزیابی صلاحیت مشخص شود که تنها یک متقاضی واجد صلاحیت در رشته یا زمینه تخصصی مورد نیاز وجود دارد، طبق جزء (۲) بند «ط» ماده (۲) قانون، تأمینکننده یادشده انحصاری تلقی و معامله طبق بند «الف» ماده (۲۹) قانون انجام میشود.
در صورتی که از فهرست بلند سازمان استفاده شده باشد، به منظور تهیه فهرست کوتاه باید از آییننامه ارزیابی کیفی مناقصهگران استفاده شود.
در صورتی که فهرست بلند را مرجعی به جز سازمان (دستگاههای مرکزی و سازمانهای حرفهای) تهیه کرده باشند، فهرست تهیه شده همان فهرست کوتاه تلقی شده و نیازی به ارزیابی کیفی مجدد نیست.
اجرای مقررات و استانداردها
دستگاههای مناقصهگزار از تاریخ ابلاغ این آییننامه، حداکثر شش ماه فرصت دارند تا کارهای در دست انجام را با مقررات جدید تطبیق دهند.
در صورت ضرورت، سازمان باید دستورالعملها، استانداردها و راهنمای تهیه فهرست مناقصهگران صلاحیتدار برای مناقصات محدود را تهیه، به هنگام و در پایگاه ملی اطلاعرسانی مناقصات منتشر کند.