لاینینگ تونل
تونلهای مدفون از جمله سازههایی است که در دهههای اخیر به علت نقش حساس خود در بحثهای مدیریت بحران و شریانهای حیاتی مورد نظر خاص محققین بوده است. به علت قرارگیری این تونلها در اعماق زمین و غیرقابل پیش بینی بودن رفتار خاک و تامین پایداری و حل مسایل مربوط به نشست و زهکشی و … اجرای این تونلها، نیاز به تجربه و دانش کافی است.
بعد از حفاری و نگهداری تونل اصلی، به منظور تامین نیازهای کاربری، اطمینان از پایداری فضا در دراز مدت، ایجاد یک سطح صاف و جلوگیری (یا کنترل) ورود آبهای زیرزمینی به داخل تونل، دیوارهها و سقف و کف تونل اصلی به وسیله لاینینگ بتنی پوشیده میشود.
مبانی طراحی روش اجرای لاینینگ بتنی
مبانی طراحی روش اجرای لاینینگ بتنی را میتوان در چند بخش زیر مورد بررسی قرار داد.
- شکل و ابعاد مقطع عرضی تونل
- پلان معماری
- طرح سازهای لاینینگ
در ارزیابی مقطع عرضی تونل برای طراحی روش اجرای لاینینگ، توجه به نکات زیر الزامی است.
- ابعاد مقطع بگونهای ست که امکان تردد تراک میکسر در داخل تونل (قبل از اجرای لاینینگ) وجود دارد.
- در کف مقطع تونل یک دیچ (کانال) در نظر گرفته که در حین اجرای لاینینگ کف اجرا میشود. دیچ کف تونل نیز در تمام بخشها (راهروی اصلی و شاخههای فرعی) اجرا میشود.
- شکل مقطع در تمام بخشهای تونل اصلی یکسان است. در ارزیابی پلان معماری تونل برای طراحی روش اجرای لاینینگ شیب طولی تونل در بخش راهروی اصلی برابر ۱٪ به صورت سرازیری به سمت خارج تونل است.
روش اجرای پوشش بتنی
بتن ریزی از انتهای تونل به سمت دهانه تونل انجام خواهد شد. مراحل بتن ریزی در مقطع تونل حداقل در سه مرحله شامل بتن ریزی کف، بتن ریزی بخش پائین دیوار و بتن ریزی دیوار و سقف انجام خواهد شد. قبل از بتن ریزی کف، نیاز به اجرای بتن مگر است.
مرحله بندی (لیفت بندی)
بتن ریزی بتن ریزی در سه مرحله (لیفت) اصلی شامل بتن ریزی کف، بتن ریزی بخش پائین دیواره (با قالب رامکا) و بتن ریزی دیواره و سقف انجام میشود.
اجرای پوشش بتنی کف
بتن ریزی کف شامل مراحل زیر است.
- تمیزکاری کف وکنترل مقطع(نقشه برداری)
- رگلاژ کف (بتن مگر)
- کاشتن آرماتور آهن چال
- آرماتور بندی کف و فیکس کردن نبشیهای کنار کانال هدایت آب، جاگذاری واتراستاپ.
- قالب بندی کف (سربندی قالب و قالب بندی کانال هدایت آب)
- بتن ریزی کف
تمیزکاری کف و کنترل مقطع (نقشه برداری)
بعد از اتمام عملیات حفاری و تحکیم، تمیزکاری کف، کنترل مقطع و رگلاژ کف انجام میشود. پس از تمیز کاری، مقطع کف تونل توسط اکیپ نقشه برداری کنترل میشود و در صورت وجود کسر حفاریهای احتمالی اقدام به برداشت این کسر حفاریها برحسب نوع و مقدار آن به وسیله بیل مکانیکی، چکش دستی و یا انفجار خواهد شد.
کف رگلاژ
معمولاً در حین حفاری تونل و همچنین در طی عملیات تمیزکاری کف مشاهده میشود که در تمام یا بخشی از کف تونل اضافه حفاری ایجاد میشود. اضافه حفاریهای کف با استفاده از یک لایه بتن غیر مسلح با عیار ۱۵۰ کیلوگرم سیمان (بتن مگر) پر میشود.
قالب بندی کف در دو بخش اجرا میشود.
- قالب بندی در سطح
- قالب بندی پیشانی در کف
اجرای پوشش بتنی بخش پائین دیواره (رامکا)
اجرای پوشش بتنی بخش پائین دیواره به ارتفاع ۵ متر شامل مراحل زیر است.
- آرماتور بندی رامکا و جاگذاری واتراستاپ
- قالب بندی رامکا
- بتن ریزی رامکا
- رامکا آرماتوربندی
بتن ریزی رامکا
بعد از اتمام عملیات قالب بندی رامکا، بتنی که توسط تراک میکسر به محل منتقل شده توسط پمپ بتن در پشت قالبها ریخته میشود.
اجرای پوشش بتنی دیواره و سقف
اجرای پوشش بتنی دیواره و سقف تونلها شامل مراحل زیر است.
- آرماتور بندی دیوارهها و سقف
- قالب بندی دیوارهها و سقف (فیکس کردن قالب هیدرولیکی سقف و دیوارهها)
- جای گذاری واتر استاپ و سربندی قالب دیواره و سقف
- بتن ریزی دیواره و سقف
آرماتور بندی دیوارهها و سقف
آرماتورهای دیوار و سقف تونل در لیفتهای ۶ متری بسته میشود. با توجه به ارتفاع تونل به منظور تامین دسترسی پرسنل آرماتور بند به سقف تونل در صورت لزوم میتوان از یک وسیله کالسکه مانند استفاده نمود. جهت نگهداری آرماتورهای دیواره، چالهایی در دیواره حفر میشود.
تزریق تماسی
بعد از اجرای لاینینگ نهائی تونل ممکن است در متراژهای خاصی از تونل، فضاهای خالی بین لاینینگ و جداره تونل باقی مانده باشد یا اینکه برخی درزه و ترکهائی در سنگ یا در شاتکریت وجود داشته باشند که در اثر ویبره بتن پر نشده باشند. برای اطمینان از پرشدن این فضاها و اتصال کامل لاینینگ به جداره تونل بویژه در سقف تونل، اقدام به اجرای تزریق تماسی خواهد شد. علاوه براین در فواصل ۵ متری در طول طاق تونل، پیمانکار باید در نقاطی که دستگاه نظارت تعیین مینماید، دوغاب ریزی اتصالی را اجرا نماید.
زهکشی و آب بندی تونلها
با توجه به نیازهای کاربری پروژه، لاینینگ تونل بایستی به گونهای طراحی و اجرا شود که امکان نشت آبهای زیرزمینی به داخل تونل در دوره بهرهبرداری وجود نداشته باشد و فضای تونل اصلی و دستکهای تاسیسات کاملاً خشک باشد. با توجه به شرایط توپوگرافی و شرایط زمین شناسی، میتوان تا حد زیادی مطمئن بود که تراز خط آبهای زیرزمینی پائینتر از تراز تونلها بوده و تنها نشت آبهای سطحی ناشی از بارندگی به عنوان منبع آب تاثیر گذار مطرح باشد. در نتیجه لازم است تا تمهیدات لازم جهت جلوگیری از ورود این آبها به داخل فضاهای زیرزمینی (از محل درزههای اجرایی و انبساط بتن) و نیز تجمع آب پشت لاینینیگ اندیشیده شود.