ساختمانهای آجری کوتاه مرتبه
هدف از ارزیابی کیفی ساختمانهای آجری کوتاه مرتبه، بررسی وضعیت موجود آنها از نظر رفتار در برابر بارهای ناشی از زلزله است به نحوی که بر مبنای آن بتوان سطح عملکرد آستانه فرو ریزش را از طریق بهسازی جزئی تامین کرد. بنابراین لازم است با ارزیابی و سپس تحلیل کلی ساختمان، سطح عملکرد مورد نظر را متناسب با سطح خطر زلزلهای که احتمالاً در طول عمر آن اتفاق میافتد، تعیین کرد.
ارزیابی کیفی هر ساختمان وضعیت آنرا برای تعیین میزان آسیبپذیری مشخص میکند. در این ارزیابی برداشتهای اولیه شامل جزئیات معماری و سازهای، گردآوری اطلاعاتی که بر رفتار و مقاومت ساختمان اثر گذار است انجام میشود. سپس این اطلاعات بر اساس تجربه و دانش مهندسی و برخی نتایج حاصل از مطالعات آزمایشگاهی، به اعداد کمی نسبت داده شده و با استفاده از روابط قابل قبول وضعیت کلی ساختمان ارزیابی میشود. هزینه ارزیابی و مقاوم سازی نباید بیشتر از ۴۰٪ ارزشنهایی ساختمان جدیدالاحداث معادلساختمان موجود شود. روش ارزیابی کیفی برای ساختمانهایی که برای هدف بهسازی جزئی با سطح عملکرد آستانه فرو ریزش در نظر گرفته میشوند اجباری و برای سایر اهداف بهسازی اختیاری است. در این روش با توجه به شاخصخسارت کل ساختمان میزان آسیبپذیری ساختمان تعیین میشود.
در این روش با استفاده از سه شاخص خسارت، میزان آسیب پذیری ساختمان تعیین میشود. این شاخصها شامل موارد زیر است.
- شاخص خسارت ساختگاهی، که بر اساس وضعیت ساختگاه و نوع خاک زمین تعیین میشود.
- شاخص خسارت کیفیت ساخت که بر اساس نوع کاربری، عمر ساختمان و سایر عوامل مشابه تعیین میشود.
- شاخص خسارت سازهای، که بر اساس اجزای سازهای و کیفیت آنها تعیین میشود.
شاخص خسارت کلی ساختمان از ترکیب این سه شاخص، به دست میآید.
روش ارزیابی کیفی
اطلاعات مورد نیاز در ارزیابی کیفی شامل موارد زیر است.
- اطلاعات اولیه و مشخصات فنی ساختمان
- گردآوری مشخصات اقتصادی و اجتماعی ساختمان و منطقه
- محل استقرار ساختمان از نظر ساختگاه و پهنه بندی خطر زلزله
- بررسی مقررات و ضوابط بکار رفته هنگام ساخت
با توجه به جمع بندی مطالب گردآوری شده ضمن مشاوره با کارفرما و یا مالک در خصوص نیاز ساختمان به بهسازی و یا تخریب آن تصمیم گیری میشود.
اطلاعات وضعیت موجود ساختمان
اطلاعات وضعیت موجود ساختمان باید شامل موارد زیر باشد.
- اطلاعات مربوط به پیکربندی، اعضا و اتصالات، ارزیابی وضعیت اعضا و تعیین ضعفهای موجود و ارزیابی نامنظمیها
- اطلاعات ساختگاه و شالوده شامل مشخصات پی و مسائل ژئوتکنیکی
- مشخصات مصالح
- مشخصکردن ضریب آگاهی
ارزیابی مقاومت جانبی ساختمان
بر اساس اطلاعات جمع آوری شده، مقاومت جانبی ساختمان موجود ارزیابی لرزهای میشود. اطلاعات مورد نیاز بر ایارزیابی مقاومت جانبی ساختمان و دستیابی به نقاط ضعف آن شامل موارد زیر است.
- سیستم سازهای ساختمان (دیوارهای باربر، سقفها، اتصالات، اجزای منسجم کننده ساز مانند کلافها)
- نقش بازشوها
- وضعیت شالوده
تعیین شاخص خسارت
در تمام مراحل ارزیابی، کلیه مواردی که به عنوان مناسب و مجاز تشخیص داده میشود به مفهوم رعایت کلیه ضوابط موجود در کشور است که برای این قبیل ساختمانها تدوین شده است. تعیین شاخص خسارت ناشی از عوامل مختلف باید مطابق موارد این بند از دستورالعمل باشد.حداکثر شاخص آسیب پذیری ۱۰۰ درصد است و برای شرایط کاملاً استثنایی هر قدر شاخص آسیب پذیری بیش از ۱۰۰ شود، به مفهوم ۱۰۰ درصد آسیب پذیر شناخته میشود.
پس از تعیین شاخص خسارت کلی ساختمان، مقدار آن با مقادیر مندرج در جدول مقایسه شده سپس میزان خسارت پذیری متناسب با سطح عملکرد تعیین میشود.
| عملکرد ساختمان | شاخص خسارت |
|---|---|
| احتمال ریزش ساختمان وجود دارد و تخریب و بازسازی گسترده محتملترین نتیجه است | D>۷۵ |
| خسارت قابل توجه و نیاز به بهسازی است | D≤۷۵ |
| خسارت در حد متوسط و نیاز به تعمیر است | D≤50 |
| خسارت اندکی و تعمیرات جزیی ساختمان مورد نیاز است | D≤25 |
شاخص خسارت کیفیت ساخت
این شاخص اثر تجمیعی عواملی نظیر اطلاعات موجود در اسناد و مدارک فنی ساختمان، نما و مشخصات اعضای غیرسازهای، میزان فرسودگی و نوع مصالح به کار رفته که مربوط به کیفیت ساخت ساختمانهای آجری کوتاه مرتبه است را در نظر میگیرد.
شاخص خسارت سازهای
این شاخص اثر تجمیعی عوامل سازهای ساختمان مانند وضعیت سیستم باربر، منظمی یا نامنظمی، کیفیت اتصالات و سیستم سازهای، ستون یا جرز کوتاه و فاصله با ساختمانهای مجاور که بر ارزیابی تاثیر مستقیم دارند آورده شده است. حداقل و حداکثر این شاخص خسارت به ترتیب برابر با ۷/۵ و ۷۵ است.
شاخص خسارت ساختگاهی
شاخص خسارت ناشی از عوامل مختلف ساختگاهی که بر رفتار کل ساختمان اثر گذا ر است و حداقل و حداکثر این شاخص تشدید کننده خسارت به ترتیب برابر با ۱ و ۳ است.