نشریه شماره ۲۰۷

نشریه شماره ۲۰۷ با عنوان دستورالعمل استفاده از امولسیون‌های قیری در راه‌سازی، در سال ۱۳۸۱ منتشر شده است.

به دلیل عدم شناخت کافی امولسیون‌های قیری و نیز به دلیل نبودن دستورالعمل و آئین نامه کاربردی، این نوع قیر تاکنون در ایران مورد استفاده قرار نگرفته است. در حالیکه استفاده از آن به دلیل مقرون به صرفه بودن از نظر اقتصادی و عوارض کمتر زیست محیطی رواج دارد.

استفاده از امولسیون‌های قیری در راه‌سازی

قیر به عنوان ماده چسباننده به شکل‌‌های متفاوتی مورد استفاده قرار می‌گیرد. قیر در دمای محیط به حالت جامد یا نیمه جامد است. کارایی لازم را ندارد ولی می‌توان آن را به سه روش قابل استفاده نمود.

حرارت دادن
مخلوط نمودن قیر با حلال‌های نفتی (قیر محلول)
مخلوط نمودن قیر با آب به صورت امولسیون قیری

حرارت دادن معمولاً برای مخلوط‌های آسفالتی گرم به کار می‌رود. این روش از نظر اقتصادی برای کارهای کوچک مناسب نخواهد بود. در مناطق دور افتاده و کوهستانی فراهم کردن آسفالت گرم همیشه امکان پذیر نیست. نیاز به روش مناسب است که بتوان از قیر و مصالح سنگی سرد، اسفالت تهیه نمود، پس روش دوم یعنی رقیق کردن قیر با استفاده از حلال‌های نفتی و تهیه قیرهای محلول مطرح می‌شود. تهیه و استفاده از قیرهای محلول امروزه گران تمام می‌شود. زیرا باعث هدر رفتن حلال‌های نفتی می‌شود. که هیچ گونه نقشی در چسبندگی ندارد.

تهیه و استفاده از قیرهای محلول امروزه گران تمام می‌شود زیرا باعث هدر رفتن حلال‌های نفتی ‌می‌شود که هیچ گونه نقشی در چسبندگی ندارد به علاوه مساله آلودگی محیط زیست به علت استفاده از حلال‌های نفتی و خطرات و صدمات ناشی از آتش سوزی مسائلی هستند که امروزه کاربرد این روش را محدود می‌نماید.

روش دوم استفاده از امولسیون قیری در راهسازی است. مصرف امولسیون‌های قیری، به حرارت زیاد یا حلال‌های نفتی زیاد نیاز ندارد و می‌تواند با مصالح سرد یا حتی مرطوب به کار برده شود.

طبقه بندی و ساختار امولسیون‌های قیری در نشریه شماره ۲۰۷

امولسیون، مخلوطی از دو مایع غیر امتزاج است که یکی از این مایعات به صورت ذرات ریز در مایع دیگر معلق است. مایع معلق شده (فاز داخلی یا فاز غیر پیوسته) مایعی است که به صورت ذرات بسیار ریز در داخل مایع دیگر که فاز خارجی (پیوسته) نامیده می‌شود، شناور شده است.

امولسیون‌ها به لحاظ نوع فاز معلق به دو دسته آب در روغن و روغن در آب تقسیم می‌شوند. در امولسیون‌ها به روش‌های مختلف می‌توان مشخص نمود که کدام فاز پیوسته و کدام فاز غیر پیوسته است. جهت تعادل دو فاز داخلی و خارجی در امولسیون یا به عبارت دیگر برای ساخت امولسیون و حفظ ثبات این دو فاز به صورت معلق، موادی به مخلوط دو مایع افزوده شده که امولسیون ساز نامیده می‌شود. در بعضی موارد لازم است که پایداری امولسیون راافزایش داد، به این منظور ماده دیگری به نام پایدار کننده به امولسیون اضافه می‌شود.

تعریف امولسیون قیری در نشریه شماره ۲۰۷

امولسیون قیری مخلوطی از قیر و آب است که به کمک ماده امولسیون‌ساز ساخته می‌شود. در این مخلوط، قیر در آب حل نشده بلکه به صورت گلبول‌هایی بسیار ریز در آب شناور است. در بعضی موارد ممکن است همراه با ماده امولسیونساز، ماده پایدار کننده نیز استفاده شود. رنگ امولسیون قیری قبل از مصرف، قهوه‌ای است و بعد از شکستن به رنگ سیاه قیر تبدیل می‌شود.

موارد کاربرد امولسیون‌های قیری در نشریه شماره ۲۰۷

در حال حاضر امولسیون‌های قیری بر حسب مورد در تمام کارهای آسفالتی گرم و سرد، انواع آسفالت‌های حفاظتی، اندود نفوذی و سطحی و تثبیت خاک به کار می‌روند. موارد کاربرد امولسیون‌های قیری به شرح زیر است.

مخلوط‌های آسفالتی گرم
مخلوط‌های آسفالتی سرد
آسفالت‌ مخلوط در محل
آسفالت های حفاظتی و آب بندی
آسفالت سطحی یک لایه‌ای
آسفالت سطحی چند لایه‌ای
اندود آب بندی با مصالح سنگی
اندود آب بندی با ماسه
قیر پاشی
اندود سطح بدون سنگدانه
اندود نفوذی برای سطوح قابل نفوذ

اجزای تشکیل دهنده امولسیون‌های قیری

قیر، آب و امولسیون‌ساز اجزای اصلی تشکیل دهنده امولسیون‌های قیری هستند. در بعضی موارد ممکن است جز امولسیون‌ساز قیری حاوی پایدار کننده نیز باشد. تحقیق در مورد سه جز اصلی تشکیل دهنده امولسیون قیری یعنی قیر، آب و امولسیون‌ساز جهت درک عملکرد امولسیون قیری ضروری است.

فهرست مطالب نشریه شماره ۲۰۷

نشریه شماره ۲۰۷ در نه فصل و ۲۳۰ صفحه توسط مرکز تحقیقات و آموزش وزرات راه و ترابری با هدایت و نظارت دفتر امور فنی و تدوین معیارهای سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور تهیه شده است.