نشریه شماره ۳۵۳
نشریه شماره ۳۵۳ یکی از روشهای متعارف و بین المللی طراحی روسازی باند فرودگاهها است. این نشریه متناسب با شرایط اقلیمی کشور و تجربیات موجود تشریح شده است. در طراحی فرودگاهها، بخش روسازی باندها و دیگر سطوح پرواز به دلیل تامین ایمنی کافی، داشتن هزینههای بالای ساخت و نگهداری، اهمیت به سزایی دارند. در این نشریه سعی شده است تا یکی از روشهای متعارف و بین المللی برای طراحی روسازی باند فرودگاهها متناسب با شرایط اقلیمی کشور و تجربیات موجود تشریح گردد.
سازمان هواپیمایی کشوری بین المللی (ICAO) در بخش طراحی روسازی، روشهای مختلفی را به عنوان استاندارد مورد قبول، طراحی نموده است. از جمله این روشها، روش طراحی سازمان هوانوردی آمریکا (FAA) است. این روش کاملترین و کاربردیترین روش طراحی روسازی سطوح پروازی فرودگاهها است. در این روش همه عوامل موثر در طرح، از جمله نوع و مقدار ترافیک، نوع هواپیمای طرح و کیفیت، در نظر گرفته شده است.
تجارب چندین ساله در ساخت فرودگاههای مختلف کشور نیز نشان دهنده این امر است که روش مذکور از کارآئی بالائی برخوردار است و در کلیه فرودگاههای کوچک و
بزرگ مورد استفاده قرار گرفته است. به همین دلیل اصول و مبانی این نشریه از ضوابط و معیارهای مندرج در آئین نامه مذکور اخذ شده است.
روسازی فرودگاهها با توجه به شرایط خاص آن و همچنین بدلیل نحوه و نوع بارگذاری باید بگونهای باشد که تکیهگاه لازم برای هواپیماهایی که از آن استفاده میکنند را بوجود آورد. روسازی مانند یک پی عمل میکند. بار توسط چرخهای وسایل نقلیه به سطح روسازی اعمال شده و از آنجا با نیروی کمتری بر سطح بستر اثر میگذارد. عملکرد روسازی توزیع بار وارده بر روی سطح بزرگتری از بستر است که این سطح چند برابر سطح تماس چرخ بر روی روسازی است. برای یک روسازی معین هرچه ضخامت روسازی بیشتر باشد، سطحی از بستر که باربر روی آن وارد میشود بزرگتر خواهد بود. هرچه خاک بستر ناپایدارتر باشد، در نتیجه سطح بیشتری برای توزیع بار بر روی خاک بستر نیاز خواهد بود. روسازی ها تحت تأثیر شرایط جوی و بارگذاریها هستند. مراحل مختلف طراحی شامل تعداد زیادی از متغیرها بوده که تعیین آنها اغلب بسیار مشکل است. طرح روسازی فرودگاهها شامل تعیین ضخامت کل روسازی و همچنین تعیین ضخامت هر کدام از اجزاء آن است. عوامل مؤثر بر طرح ضخامت روسازی یک فرودگاه شامل موارد زیر است.
- میزان و نوع بار هواپیماهای مختلف که برروسازی اعمال خواهد شد
- حجم ترافیک یا بعبارت ساده تر میزان نشست و برخاست هواپیماهای مختلف
- تمرکز ترافیک در نواحی معین
- مشخصات خاک بستر
- شرایط آب و هوایی و جوی منطقه
بطور کلی میتوان چنین عنوان نمود که تعیین یک روش و راه حل ریاضی مستقیم که کلیه متغیرهای مؤثر در طرح روسازی را اعمال نماید، غیر ممکن است.
فهرست مطالب نشریه شماره ۳۵۳
نشریه شماره ۳۵۳ در چهار فصل و ۱۱۷ صفحه توسط سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور منتشر شده است.
در این نشریه، روسازی های انعطاف پذیر و صلب، انواع روسازی هایی است که در این دستورالعمل مورد بحث قرار میگیرند. ترکیب مختلفی از روسازی ها و لایههای تثبیت شده، روسازی های مرکب یا مختلط (Composite Pavement) را بوجود میآورند که از نظر انواع درجه بندی در حدفاصل روسازی های انعطاف پذیر و صلب قرار میگیرند.
اهداف و عملکرد روسازی
- انواع روسازی
- لایههای روسازی
- تغییر ضخامت روسازی در نواحی مختلف فرودگاه
- تجزیه و تحلیل اقتصادی
شناسایی خاکها
- بستر روسازی
- خاکهای متورم شونده
- نفوذ ریزدانه به روسازی
- تثبیت بستر
- آزمایشات تعیین مقاومت خاک
- یخبندان فصلی
طرح روسازی
- ملاحضات طراحی
- روسازی انعطاف پذیر
- روسازی صلب
- مشخصات هواپیما
- وضعیت حجم ترافیکی
- تعیین هواپیمای مبنای طرح
- بارگذاری روسازی
- طرح روسازی
- تعیین ضریب عکس العمل خاک بستر برای روسازی صلب
- تعیین ضخامت دال بتنی
- مناطق بحرانی و غیر بحرانی
- درزبندی در روسازیهای بتنی
- ملاحضات مخصوص درزها
- استفاده از میلگرد در درزها
طراحی روسازی به روش لایههای الاستیک
- کاربرد
- برنامه کامپیوتری
- مفروضات طراحی روسازی
- طرح روسازی انعطاف پذیر
- طرح روسازی صلب
بخشی از مطالب مندرج در نشریه شماره ۳۵۳
روسازی فرودگاهها با توجه به شرایط خاص و نوع بارگذاری، به گونهای باشد که تکیه گاه لازم برای هواپیماها را به وجود آورد.
یکی از مهمترین عواملی که در طرح روسازیها، به خصوص روسازیهای انعطاف پذیر تاثیر دارد و باید مورد مطالعه و بررسی قرار گیرد، خصوصیات و مشخصات خاک بستر روسازی است. این امر از آن جهت اهمیت دارد که در حقیقت این خاک بستر روسازی، باید بارهای وارد بر روسازی را تحمل نماید.
عملکرد روسازی، توزیع بار وارده بر روی سطح بزرگتری از بستر است که این سطح چند برابر سطح تماس چرخ بر روی روسازی است. برای یک روسازی معین هر چه ضخامت روسازی بیشتر باشد، سطحی از بستر که بار بر روی آن وارد میشود بزرگتر خواهد بود و هر چه خاک بستر ناپایدارتر باشد، سطح بیشتری برای توزیع بار روی خاک بستر نیاز خواهد بود.
بستر روسازی تحت تنشهای کمتری نسبت به لایههای رویه، اساس و زیر اساس قرار میگیرد. تنشهای بستر روسازی با افزایش عمق کاهش مییابد و تنش کنترل کننده معمولاً بر روی سطح آن خواهد بود مگر اینکه شرایط غیر معمول به وقوع بپیوندد. شرایط غیر معمول ممکن است به دلیل تغییر میزان آب یا میزان تراکم، موقعیت سطح تنش کنترل کننده را دچار تغییر کند. این شرایط میبایست در هنگام انجام آزمایشات شناسایی خاکها مشخص شود.
روسازی فرودگاه معمولاً به صورت یکنواخت و با ضخامت کامل اجرا میشود. در صورتی که عملی باشد، باندهای پرواز ممکن است با مقطع عرضی متغیر اجرا شوند. یک مقطع متغیر باعث میشود که از مصالح کمتری در لایههای بالایی روسازی باند استفاده شود.