نشریه شماره ۵۴۳
نشریه شماره ۵۴۳ دستورالعمل طراحی و اجرای سقفهای تیرچه و بلوک است. این نشریه در سال ۱۳۹۰ به منظور بازنگری و تکمیل انتشارات قبلی در مورد سقفهای تیرچه بلوک از طرف سازمان مدیریت و برنامهریزی، در سه گروه منتشر شده است. دستگاههای اجرایی، مهندسان مشاور و پیمانکاران میتوانند از این دستورالعمل استفاده کنند.
بیشترین عضو پیش ساخته بتنی
هنگامی که استفاده از بتن در ساختمانسازی معمول شد، تلاش مهندسان برای به کار بردن قطعههای پیش ساخته آغاز شد. این تلاش بیش از همه، متوجه پیش ساختگی سقفها شد. فن سقف سازی با استفاده از تیرچه و بلوک، در واقع ترکیبی از دو روش پیش ساختگی و بتن ریزی در محل است.
در این روش سقف سازی، مزایای پیش ساختگی از قبیل کاهش هزینههای قالببندی و میلگرد گذاری، کیفیت خوب قطعه ساخته شده در کارخانهها، با جنبههای مثبت بتن ریزی در محل، به ویژه نیاز نداشتن به جرثقیل، تلفیق شده است.
در چند سال اخیر در ایران با توجه به تکامل کاربردی مصالح ساختمانی، استفاده از تیرچه و بلوک در سقف، گسترش چشمگیری داشته است. سقف های تیرچه و بلوک به دلیل عدم نیاز به قالببندی و همچنین تشکیل یک دیافراگم صلب از مقبولیت و کاربرد فراوانی در ساختمانها برخوردارند.
از طرفی بهرهگیری از ضوابط، معیارها و استانداردهای فنی در تمامی مراحل طراحی، اجرا و نگهداری طرحهای عمرانی با رویکرد کاهش هزینه، زمان و ارتقاء کیفیت، از اهمیتی ویژه برخوردار بوده و در نظام فنی اجرایی کشور، مورد تأکید جدی قرار گرفته است.
ضرورت تهیه نشریه شماره ۵۴۳
با افزایش تولید و مصرف تیرچه در کشور و شناخت فنی ناکافی، همچنین کمبود نشریههای معتبر در زمینه تیرچههای پیش ساخته، تدوین منبعی نسبتاً جامع در این زمینه از مدتها پیش احساس میشد. نشریه شماره ۵۴۳ با بهرهگیری و به روزرسانی ۳ نشریه زیر که پیش از این تهیه و ابلاغ شده آماده شده است. این نشریه فرآیندها و مراحل مختلف سقفهای تیرچه را از تولید تا اجرا پوشش میدهد.
- نشریه ۸۲ با عنوان راهنمای اجرای سقفهای تیرچه و بلوک
- نشریه ۹۴ با عنوان مشخصات فنی عمومی و اجرایی تیرچههای پیشساخته خرپایی
- نشریه ۱۵۱ با عنوان راهنمای طرح و اجرای تیرچههای فولادی با جان باز
سقفهای تیرچه و بلوک
یکی از اجزای اصلی تشکیل دهندهی انواع سقفها در ساختمانها، سقفهای بتنی هستند. سقفهای بتنی نقش اساسی در انتقال نیروهای قائم و افقی ناشی از بارهای ثقلی و نیروهای جانبی، شامل بارهای باد و زلزله به سایر اعضای باربر دارند.
سقفهای سازهای علاوه بر اینکه تحملکننده بارهای ثقلی در ساختمانها هستند، براساس میزان صلبیت در هنگام زلزله، وظیفه توزیع و انتقال نیروهای ایجاد شده در دیافراگمها را به عناصر قائم باربر جانبی بر عهده دارند. همچنین این عناصر در برابر تغییر شکلهای افقی میان صفحه، مقاومت و سختی کافی را دارند.
از آنجا که مقاومت بتن در برابر نیروهای فشاری، بسیار خوب ولی در برابر نیروهای کششی کم است، پس در قطعات بتن مسلح، نیروهای کششی به طور عمده توسط آرماتورهای فولادی تحمل میشوند. به همین دلیل، در تیرهای تحت خمش و دالها، قسمتی از بتن تحت کشش، حذف شده و تنها آن مقدار از سطح بتن که برای جای گذاری خاموتها و آرماتورهای کششی لازم است، باقی میماند. این کار برای کاهش بار مرده سقف، اهمیت داشته و در عمل منجر به طرح سقفهای تیرچه و بلوک شده است.
مزایای استفاده از سقفهای تیرچه و بلوک در نشریه شماره ۵۴۳
استفاده از سقفهای تیرچه و بلوک در ساختمانها، بسیار مرسوم است. از مهمترین مزایای سقفهای تیرچه و بلوک در مقایسه با سایر سقفها نظیر سقف طاق ضربی میتوان به موارد زیر اشاره نمود.
- به علت استفاده از بلوکهای توخالی و حذف بتن منطقه کششی، در مصرف بتن صرفه جویی قابل توجهی میشود.
- به علت کاهش فضای بتنی با استفاده از بلوکها در منطقهی کششی، از مصرف آرماتورهای فولادی کاسته میشود.
- به علت تولید صنعتی تیرچه و بلوک در کارخانه، کیفیت مناسبتری حاصل شده و نیروی انسانی کمتری مورد نیاز است.
- به علت پیش ساخته بودن تیرچه و بلوک، نصب سقف بسیار سریع و آسان بوده و به کارگران متخصص برای قالب بندی و آرماتوربندی سقفهای بتن آرمه نیازی نیست.
- قالببندی زیر سقف، تنها به شمع بندی و نصب چهار تراش در فواصل معین، محدود میشود.
- از نقطه نظر اجرایی، به کارگیری سقفهای تیرچه و بلوک سرعت عمل بیشتری را موجب خواهد شد. به علت سریع بودن به کارهای پر هزینه و وقت گیر کارگاهی نیازی نیست.
- به علت مسطح بودن زیر سقف (در مقایسه با سایر سقفها نظیر طاق ضربی)، ضخامت نازککاری به حداقل میرسد.
ضوابط طراحی سقف تیرچه و بلوک در نشریه شماره ۵۴۳
ضوابط طراحی شامل اصول کلی است که در تحلیل و طراحی سقفهای تیرچه و بلوک باید رعایت شود. این اصول شامل بارگذاری و ترکیبات آنها، روش های طراحی، ضرایب ایمنی و ضوابط کلی مورد استفاده در طراحی اجزای سقفهای تیرچه و بلوک است. اصول طراحی این نوع سقفها بر اساس مبانی اعضای بتنی بوده و ضوابط طراحی مطابق مباحث عنوان شده در آییننامهی بتن ایران (آبا) است.
فهرست مطالب نشریه شماره ۵۴۳
با رعایت مفاد آییننامه بتن ایران (آبا) و همچنین با « دستورالعمل طراحی و اجرای سقفهای تیرچه و بلوک » نشریه شماره ۵۴۳ با عنوان توجه به اصول و روشهای شناخته شده در طراحی و اجرا، متناسب با امکانات موجود و سازگار با مقتضیات اقلیمی کشور در پنج فصل و ۲۵۵ صفحه به انضمام پیوستها تهیه و تدوین شده است.
معرفی سقف تیرچه و بلوک
- انواع سقفهای تیرچه و بلوک
- مزایای استفاده از سقف تیرچه و بلوک
- اجزای تشکیل دهنده سقف تیرچه و بلوک
ضوابط طراحی و محدودیتهای سقف تیرچه و بلوک و اجزای آن
- ضوابط طراحی سقفهای تیرچه و بلوک
- ضوابط و محدودیتهای سقف های تیرچه و بلوک و اجزای آن
نحوهی تولید و جزییات اجرایی سقفهای تیرچه و بلوک
- نحوهی تولید تیرچه
- نحوهی تولید بلوک و جزئیات اجرایی
- نحوهی اجرای سقف تیرچه و بلوک – تیرچههای بتنی
- نحوهی اجرای سقف تیرچه و بلوک – تیرچههای فولادی
- موارد خاص در اجرای سقف تیرچه و بلوک
کنترل کیفیت تیرچه و بلو ک
- کنترل کیفیت تیرچه
- کنترل کیفیت بلوک