سیستمهای سازهای
همواره انتخاب بهترین و کارآمدترین فناوری ساخت برای سازندگان و کاربران ساختمان، با توجه به شرایط مختلف همچون مکان احداث، شرایط آب و هوایی، استحکام و مقاومت مورد انتظار، اهمیت مصرف انرژی، نوع کاربری سازه (انتظاراتی که از آن ساختمان میرود) و به ویژه مسائل اقتصادی تعیین کننده نوع سازه است. از این رو به طور قطع نمیتوان گفت که یک نوع سازه برتری مطلقی نسبت به مابقی سیستمها داشته بلکه در هر شرایطی ممکن است هر کدام برتری نسبی بر دیگری پیدا کنند.
استفاده از سیستمهای نوین ساخت و ساز به صورت تولیدات صنعتی به طوری که بتواند در کاهش مدت زمان اجرا، مصالح مصرفی و حداقل نمودن هزینههای مربوطه مؤثر باشد امری مفید و مورد نیاز بازار ساختمان کشور است. صنعتی کردن ساخت، لزوماً به معنی استفاده از یک سیستم کاملاً جدید و متمایز عملیات ساختمانی است. اجرای صنعتی ساختمان پیوندی اساسی با مفهوم پیش سازی دارد که به معنی ساخت بخشی از قطعات تشکیل دهنده ساختمان در محیط کارخانه و حمل و استفاده در محل نهایی است.
گروه بندی ساختمانها برحسب سیستم سازهای
ساختمانها برحسب سیستم سازهای به شش گروه طبقه بندی میشوند.
سیستم دیوارهای باربر
نوعی سیستم سازهای است که در آن بارهای قائم عمدتاً توسط دیوارهای باربر تحمل میشوند و مقاومت در برابر بارهای جانبی توسط دیوارهای باربر که به صورت دیوارهای برشی عمل میکنند، تأمین میشود. دیوارهای متشکل از قابهای سبک فولادی سرد نورد که با تسمههای فولادی و یا صفحات پوششی فولادی مهار شدهاند، جزء این سیستم محسوب میشوند.
سیستم قاب ساختمانی
نوعی سیستم سازهای است که در آن بارهای قائم عمدتاً توسط قابهای فضایی تحمل شده و مقاومت در برابر نیروهای جانبی توسط دیوارهای برشی یا قابهای مهاربندی شده تأمین میشود. قابهای ساختمانی در این سیستم میتوانند دارای اتصالات ساده و یا گیردار باشند، ولی در تحمل بارهای جانبی مشارکت نخواهند داشت. قابهای گیردار باید قادر به تحمل اثر ناشی از اثر P‐Δ باشند.
سیستم قاب خمشی
نوعی سیستم سازهای است که در آن بارهای قائم توسط قابهای فضایی تحمل شده و مقاومت در برابر نیروهای جانبی نیز توسط قابهای خمشی تأمین میشود. سازههای با قابهای خمشی کامل، و سازههای با قابهای خمشی در پیرامون و یا در قسمتی از پلان و قابهای با اتصالات ساده در سایر قسمتهای پلان نیز در این گروه جای دارند.
سیستم دوگانه یا ترکیبی
نوعی سیستم سازهای است که در آن:
- بارهای قائم عمدتاً توسط قابهای ساختمانی تحمل میشوند.
- مقاومت در برابر بارهای جانبی توسط مجموعهای از دیوارهای برشی یا قابهای مهاربندی شده همراه با مجموعهای از قابهای خمشی تأمین میشود. سهم برشگیری هر یک از دو مجموعه با توجه به سختی جانبی و اندرکنش آن دو، در تمام طبقات، تعیین میشود.
- قابهای خمشی باید مستقلاً قادر به تحمل حداقل ۲۵ درصد نیروهای جانبی درتراز پایه و دیوارهای برشی یا قابهای مهاربندی شده باید مستقلاً قادر به تحمل حداقل ۵۰ درصد نیروهای جانبی در تراز پایه باشند.
در ساختمانهای کوتاهتر از هشت طبقه و یا با ارتفاع کمتر از ۳۰ متر به جای توزیع بار به نسبت سختی عناصر باربر جانبی، میتوان دیوارهای برشی یا قبهای مهاربندی شده را برای ۱۰۰ درصد بارجانبی و مجموعه قابهای خمشی را برای ۳۰ درصد بار جانبی طراحی کرد.
در مواردی که قابهای خمشی الزام بند (پ) را اقناع نکنند، سیستم دوگانه جزء سیستم قاب ساختمانی محسوب میشود، و در مواردی که دیوارهای برشی یا قابهای مهاربند ی شده الزام بند فوق را اقناع نکنند، ضریب رفتار R در آن باید برابر ضریب رفتار در سیستم قاب خمشی با شکلپذیری متناظر در نظر گرفته شود.
سیستم ستون کنسولی
نوعی سیستم سازهای است که در آن نیروهای جانبی توسط ستونها به صورت کنسولی تحمل میشوند.
سایر سیستمهای سازهای
استفاده از سیستمهای سازهای، غیر از آنچه در بالا عنوان شده، به شرطی مجاز است که ویژگیهای آنها در ارتباط با بارهای قائم و زلزله توسط یکی از آیین نامههای معتبر جهانی، به تأیید کمیته اجرایی این آیین نامه رسیده باشد.