نشریه شماره ۶۳۶
نشریه شماره ۶۳۶ بخش هفتم از آیین نامه سازه های ساحلی (بازنگری نشریات شماره ۳۰۰) را شامل میشود.
طراحی سازههای محافظ
در طراحی سازههای محافظ مانند موج شکن، دستک، دیواره ساحلی، دستک هدایت کننده، آبگیر، حوضچه تنظیم تراز آب، پوشش سنگچین، خاکریز، آبشکن و دیواره تاج موج شکن، ملاحظات زیر باید مد نظر قرار گیرد.
- ارتباط این سازهها با کانال دسترسی، حوضچهها، تاسیسات پهلوگیری و دیگر تاسیسات
- تاثیرات این سازهها بر روی نواحی مجاور، تاسیسات، توپوگرافی، جریانها و محیطهای دیگر بعد از ساخت
- امکان توسعه آینده بندر
موج شکن، دستک، دیواره ساحلی، دستک هدایت کننده، آبگیر، سد تسطیح تراز، پوشش سنگچین، « سازههای محافظ » خاکریز، آبشکن و دیواره تاج موج شکنها و غیره اطلاق میگردد.
عملکرد سازههای محافظ در بنادر شامل تامین آرامش بندر، حفظ عمق آب، جلوگیری از فرسایش ساحل، کنترل بالا آمدن سطح آب پشت خاکریز هنگام برکشند (خیزاب) طوفان و سونامی میباشد. در سالهای اخیر این ضرورت به وجود آمده است که سازههای محافظ جنبههای زیبایی شناختی را نیز رعایت نمایند، به گونهای که مردم از تماس با طبیعت دریا و محیط بندر لذت ببرند. در بسیاری از موارد انتظار میرود که سازههای محافظ چندین مورد از عملکردهای بالا را برآورده نمایند. بنابراین در این موارد، هنگام طراحی سازههای محافظ باید به برآورده شدن این عملکردهای متفاوت توجه کافی شود.
سازههای محافظ در بنادر باید بر اساس استانداردها و راهنماهای مناسب و با در نظر گرفتن شرایط طبیعی و ویژگیهای اجرا در شرایط خوبی نگهداری شود تا عملکرد این سازهها به طور کامل برآورده شود.
طراحی موج شکن
هنگام طراحی موج شکن موارد زیر باید بررسی شود.
- جانمایی موج شکن
- تاثیر اجرای موج شکن بر توپوگرافی اطراف
- هم خوانی با محیط اطراف
- شرایط طراحی
- انواع سازهای موج شکن
- امکان استفاده چندگانه از موج شکن
- روش طراحی
- روش اجرا
- جنبههای اقتصادی
موج شکن برای تامین آرامش در بنادر، تسهیل بارگیری و تخلیه کالا، اطمینان از ایمنی کشتیها هنگام ناوبری و لنگراندازی و حفاظت از تاسیسات بندری ساخته میشود که برای برآورده کردن این نیازها اقدامات زیر باید انجام شود.
انتخاب انواع موج شکنها
هنگام کاربرد موج شکن متفاوت از انواع اشاره شده در فصل ۲، موج شکنها، مناسبترین نوع سازهای آن را میتوان بر اساس شرایط طراحی (شرایط موج، قابلیت جابجایی آب، نیاز به کاهش بازتاب موج، میزان آرامش مورد نیاز درون بندر، شرایط زمین و غیره) انتخاب کرده و بر اساس مناسبترین روش طراحی یا نتایج آزمایش مدل هیدرولیکی طراحی نمود. علاوه بر سرفصلهای ارائه شده در فصل ۲، موج شکنها، انواع متعدد دیگری از موج شکنها از دیدگاه کارکرد، شکل و مصالح وجود دارند که بسیاری از این انواع پاسخگوی نیازهای کارکردی همچون کاهش بازتاب موج یا قابلیت جابجایی آب، شرایط طراحی ویژه محل پروژه (سایت) همچون زمین، عمق آب و امواج، و کاربردهای ویژه نظیر استفاده موقت میباشد. در این راستا، نوع مناسب موج شکن که بتواند کارکردهای مورد انتظار را برآورده کند، باید با بررسی دقیق و گسترده مشخصههای مختص آن نوع موج شکن انتخاب شود.
انتخاب شرایط طراحی موج شکن
هنگام طراحی موج شکن شناور، عوامل زیر باید در نظر گرفته شوند.
عوامل مربوط به کارکرد موج شکن شناور
- امواجی که باید کنترل شود (ارتفاع، پریود و جهت)
- تراز جزرومدی و عمق آب
- میزان آرامش موردنیاز
عوامل مربوط به پایداری موج شکن شناور
- موج طراحی (ارتفاع، پریود و جهت)
- تراز جزرومدی و عمق آب
- جریان (سرعت و جهت جریان)
- باد (سرعت، جهت باد)
- شرایط زمین
- دامنه مجاز حرکت
اصول طراحی پوشش سنگ چین
هنگام طراحی پوشش سنگ چین باید موارد زیر بازرسی شود.
- ارتفاع دیواره تاج کافی که قادر به حفاظت زمین اصلاح شده در برابر موج و برکشند (خیزاب) طوفان بوده و همزمان کاربری زمین مورد نظر را با مشکل روبرو نسازد.
- سازهای که در برابر نیروهای خارجی همچون نیروهای موج و فشار خاک مقاومت کند.
- سازهای که از نشت از میان محل خاکریزی شده پیشگیری کند.
- اثرات بر نواحی آب پیرامونی، شامل پیشگیری از جریان یافتن آب لجنی حین کارهای استحصال زمین در نظر گرفته شود.
- در مورد دیواره ساحلی با رویکرد زیبایی شناختی، سازهای ایمن و راحت برای کاربران ایجاد شود.
معمولاً شرایط طراحی زیر در نظر گرفته میشود:
- موج، تراز جزرومدی، جریان جزرومدی، عمق آب
- شرایط خاک زیرین
- زلزله و نیروی لرزهای
- فشار دینامیکی آب حین زلزله
- ویژگیهای خاک مورد استفاده برای خاکریزی
- شرایط کاربرد خاک استحصال شده و پوششهای سنگچین
فهرست مطالب نشریه شماره ۶۳۶
موج شکن
انواع دیگر موج شکنها
حوضچههای تنظیم تراز آب
تاسیسات پیشگیری از کم عمقی و رسوبگذاری
پوشش سنگچین