نشریه شماره ۳۶۳
نشریه شماره ۳۶۳ با عنوان دستورالعمل بهسازی لرزهای ساختمانهای موجود از سال ۱۳۸۵ به صورت رسمی و به عنوان دستورالعمل ابلاغ شده است. این نشریه مورد استفادهی مهندسان و متخصصان سازه و بهسازی لرزهای به ویژه مهندسان مشاور شاغل در طرحهای ملی مقاومسازی قرار گرفته است. یکی از پرمخاطبترین نشریات موجود در زمینه بهسازی لرزهای ساختمان بوده است.
بنا بر بازخوردهای کسب شده از کاربران اصلی این نشریه، به دلیل نو بودن مسالهی مقاومسازی، دارای پیچیدگیهای خاصی در محاسبات، تحلیل و ارزیابی ساختمانهای موجود است.
اهداف نشریه شماره ۳۶۳
هدف از شناخت وضع موجود ساختمان، گردآوری اطلاعات لازم برای مدلسازی، تحلیل و ارزیابی رفتار لرزهای ساختمان است. این کار با دقت متفاوت و صرف زمان و هزینه صورت میگیرد. بدین ترتیب انجام مطالعات شناخت وضع موجود در سطوح متفاوت، بر اساس گسترهی اطلاعاتی که جمع آوری میشود، امکان پذیر خواهد بود. این سطوح به ترتیب افزایش دقت و گستره، به سطح اطلاعات حداقل، سطح اطلاعات متعارف و سطح اطلاعات جامع موسوم هستند.
مراحل شناخت وضع موجود
مطالعات شناخت وضع موجود به شرح زیر است.
- بازدید از محل و آشنایی اولیه با ساختمان
- جمع آوری مدارک فنی و اطلاعات کلی ساختمان
- تعیین هدف بهسازی
- تعیین سطح اطلاعات مورد نظر و ضریب آگاهی
- بازرسی وضعیت موجود، شناسایی مشخصات مصالح و آزمایشها
- تحلیل خطر زلزله و تهیهی طیف طراحی
تعیین هدف بهسازی در نشریه شماره ۳۶۳
برنامهریزی مطالعاتی برای شناخت وضع موجود ساختمان بر اساس هدف بهسازی تعیین شده، صورت میگیرد. مشاور باید در پیشنهاد هدف بهسازی، موارد زیر را مد نظر قرار دهد.
- کاربری ساختمان
- میزان اهمیت ساختمان
- عمر باقیماندهی مورد انتظار ساختمان
- وضعیت، کیفیت و میزان اهمیت اجزای غیرسازهای
- ملاحظات اقتصادی و اجتماعی و خواستههای کارفرما
هدف بهسازی که میزان دقت و گسترهی مطالعات تحلیلی را تعیین میکند، بر اساس سطح خطر و سطح عملکرد ساختمان تعیین میشود. بنابراین در ابتدا سطح خطر و سطح عملکرد ساختمان تعریف میشود، سپس هدفهای بهسازی بیان خواهد شد.
چهار روش تحلیل در دستورالعمل بهسازی لرزهای ساختمانهای موجود ارایه شده است، که عبارت است از:
- استاتیکی خطی
- دینامیکی خطی
- استاتیکی غیرخطی
- دینامیکی غیرخطی
با توجه به این که در روشهای خطی از فرضیات ساده استفاده میشود، در برخی موارد تقریب آنها بیش از روشهای غیرخطی بوده و استفاده از آنها برای ساختمانهای پیچیده مجاز نیست.
فهرست مطالب نشریه شماره ۳۶۳
جلد ۱ نشریه شماره ۳۶۳ در ۶ فصل و ۳۵۲ صفحه توسط سازمان مدیریت و برنامهریزی گردآوری شده است. در فصل دوم نحوهی مدل سازی صحیح و روند اعمال ضوابط لازم در مدل ساخته شده به همراه روند تحلیلهای اولیه توضیح داده میشود.
در فصل ۳ روشهای مختلف تحلیل برای ارزیابی و بهسازی لرزهای ساختمانهای موجود تشریح میشود. در فصل ۴ روند ارزیابی اعضا برای ترکیب بارهای ثقلی با زلزله بیان شده است. درصورتی که بارهای ثقلی یا هر بارگذاری دیگری در عملکرد ساختمان تعیین کننده باشد، میبایست اثر آن به صورت جداگانه مورد بررسی قرار گیرد.
شناخت وضع موجود
- مراحل شناخت وضع موجود
- بازدید از محل و آشنایی اولیه با ساختمان
- جمع آوری مدارک فنی و اطلاعات کلی ساختمان
- تعیین هدف بهسازی
- تعیین سطح اطلاعات موردنظر و ضریب آگاهی
- بازرسی وضعیت موجود، شناسایی مشخصات مصالح و آزمایشها
- تحلیل خطر زلزله و تهیه طیف طراحی
مدلسازی
- ملاحظات کلی مدل سازی سازه
- مدلسازی اجزا
روشهای تحلیل
- محدودهی کاربرد روشهای تحلیل
- روش تحلیل استاتیکی خطی
- روش تحلیل دینامیکی خطی
- روش تحلیل استاتیکی غیرخطی
- روش تحلیل دینامیکی غیرخطی
- اصلاح و تکمیل نتایج تحلیل
- بارهای قائم
روند ارزیابی
- ارزیابی خطی
- ارزیابی غیرخطی اعضا
مثال اول (ساختمان سه طبقهی فولادی)
- بازرسی وضعیت موجود و بررسی اطلاعات و مدارک ساختمان
- تعیین هدف بهسازی و سطح اطلاعات
- تعیین سونداژها و آزمایشهای مقاومت مصالح و ژئوتکنیک
- تحلیل خطر زلزله و طیف طراحی
- محاسبات بارهای مرده و زنده
- تحلیل خطی و محاسبه مقادیر نیازها
- محاسبهی ظرفیت اعضا
- کنترل معیارهای پذیرش مهاربندیها
- کنترل معیارهای پذیرش خاک و پی
مثال دوم (ساختمان پنج طبقهی فولادی)
- بازرسی وضعیت موجود ساختمان و بررسی اطلاعات و مدارک
- تعیین هدف بهسازی و سطح اطلاعات
- تعیین سونداژها و آزمایشهای مقاومت مصالح و ژئوتکنیک
- مشخصههای مصالح
- تحلیل خطر
- محاسبات بارهای مرده و زنده
- بررسی پارامترهای اثرگذار
- تحلیل دینامیکی خطی
- محاسبهی مقادیر ظرفیت اعضا
- کنترل نیاز به انجام تحلیل دینامیکی خطی همراه با تحلیل استاتیکی غیرخطی