نشریه شماره ۶۸۷
با تدوین ضوابط و معیارهای اصلاح، بازسازی و نوسازی شبکه توزیع آب شهری توسط سازمان مدیریت و برنامه ریزی، این امکان فراهم میشود کـه نـه بـر اساس اطلاعات کلی و شفاهی، بلکه بر مبنای آمار، اطلاعات و بررسیهای دفتری و میدانی، اصول مهندسی آب و توجیهات فنی و اقتصادی، شبکههای توزیع آب مورد توجه و ارزیابی قرار گیرد. همچنین برای بهسـازی و بهـره بـرداری بهینـه از شبکه توزیع آب گام موثری برداشته شود. تدوین نشریه شماره ۶۸۷ موجب وحدت رویه در انجام وظایف، اجتناب از اتلاف سرمایه و در نهایت امکان کنتـرل و نظارت بر انجام درست، به موقع و با کیفیت مطلوب بهرهبرداری است.نشریه شماره ۶۸۷ یکی از نیازهای کاربردی شرکتهای آب و فاضلاب شهری، روستایی و مهندسین مشاور ذیربط است.
اهداف نشریه شماره ۶۸۷
هدف از تهیه نشریه شماره ۶۸۷ یکسان سازی، قابلیت کنترل و ارزیابی کیفیت عملیات اصلاح، بازسازی و نوسازی شبکههـای توزیع آب و تامین حداقلهای مورد نیاز، به تناسب موقعیت و حساسیت اجزای شبکه برای دستیابی به موارد زیر است.
کاهش تلفات و آب بدون درآمد
- تعویض شیرآلات و لولههای فرسوده
- نصب و تعویض کنتورهای خراب مشترکین و نصب سیستمهای اندازهگیری در مبادی تولید و توزیـع و مبـادی مناطق مستقل اندازهگیری
- ایجاد سامانههای تشخیص سریع اتفاقات
حل نارسایی هیدرولیکی
- افزایش ظرفیت توزیع شبکه
- توسعه شبکه
- تفکیک یا ادغام شبکههای توزیع همجوار (زونبندی)
- تامین و تعدیل و تثبیت (کاهش نوسانات) فشار در نقاط مختلف شبکه
- توسعه و اصلاح ظرفیت ذخیره مخازن به منظور بهبود تامین آب شبکه توزیع
- بررسی امکان دوگانهسازی یا چندگانهسازی منطقی شبکه توزیع آب (تفکیک شبکههای تامین و توزیع آب بـر حسب نوع مصرف اعم از شرب، بهداشتی، فضای سبز و صنعتی)
- تغییر منبع تامین آب شبکه
- پیش بینی مخزن ذخیره جدید
توسعه فرایندهای کنترل شبکه
- تجهیز شبکه به سیستمهای اندازهگیری، کنترل، تنظیم اتوماتیک، حفاظت و حراست و …
- افزایش قابلیت تامین آب شبکه از منابع و مخازن مختلف
- تسهیل و آسان سازی دستیابی به اجزای شبکه
مقاوم سازی شبکه
- مقاومسازی شبکه در مقابل زلزله و حوادث طبیعی
- مقاومسازی شبکه در برابر بارهای ناشی از ترافیک
- حفاظت شبکه در برابر سایر فعالیتهای تاسیساتی شهر
دامنه کاربرد نشریه شماره ۶۸۷
محدوده کاربرد نشریه شماره ۶۸۷، عمدتاً شبکههای توزیع آب شهرها و روستاها را در برمیگیرد. این ضوابط، شـامل خطـوط انتقال و تصفیهخانههای آب نمیشود. این نشریه برای استفاده بهرهبرداران صنعت آب کشور به خصوص شرکتهای آب و فاضلاب شهری و روستایی تنظـیم شده است.
شبکه توزیع آب
مجموعه به هم پیوسته هیدرولیکی لولهها و تجهیزاتی که برای آبرسانی با اهداف معین احداث شده است.
تعیین درجه فرسودگی شبکه توزیع آب
درجه فرسودگی شبکه توزیع آب، تابع میزان کارآیی اجزای مختلف شـبکه در تـامین اهـداف مطالعـات است. تجزیه و تحلیل آمار حوادث و اتفاقات (تعداد حوادث سالانه در هر کیلـومتر) و مـوارد بهداشـتی بـر روی اجـزای مختلـف شبکه، درجه فرسودگی و ضرورت بازسازی آن را نشان میدهد، فرسودگی در شبکه توزیع آب میتواند ناشی از فرسودگی یک یا تمام اجزای شبکه باشـد و فرسـودگی اجـزای مختلف شبکه توزیع با یکی از عوامل زیر نشان داده میشود.
- هزینه تعمیر و نگهداری آن جزء بیشتر از هزینه تعویض و نوسازی باشد.
- راندمان و کارایی آن جزء کمتر از میزان متعارف باشد.
- وضعیت اجزای مورد نظر از لحاظ معیارهای بهداشتی به حد هشدار رسیده باشد.
- وضعیت عملکردی اجزای شبکه پاسخگوی نیازهای روز نباشد.
کیفیت آب
کیفیت آب جاری به لحاظ خورندگی، در طـول عمـر و درجـه فرسـودگی ایـن لولـههـا بسـیار مـوثر اسـت، بنـابراین درصورتی که در زمان انتخاب لولهها، به این مساله توجه نشده باشد لازم است با انجام بازدیـدهای سـالیانه و بررسـی روی علت حوادث و نمونهبرداری از لولههای حادثه دیده، میزان و در صد فرسـودگی بـه علـت خـوردگی را بـرآورد نمـود و در نهایت برحسب ضوابط تعیین شده (تعداد حوادث در واحد طول) نسبت به بازسازی آن اقدام نمود.
اهم نکات و دستورالعملهای بازسازی و نوسازی از دیدگاه بهرهبرداران
در هر فرآیند بازسازی بایـد بررسـی کفایـت دسـتورالعملهـای بازسـازی و نوسـازی انجـام شـود و در صـورت لـزوم دستورالعملهای تکمیلی نیز تدوین شود. نکته قابل توجه در یک فرآیند بازسازی این است که معمـولاً شـبکههـایی کـه قرار است تحت بازسازی قرار گیرند، در حال حاضر دارای مشترکینی بوده و نمیتوان به دلیل بازسازی از ارائه خدمات بـه آنها اجتناب نمود. لذا یکی از پارامترهای بسیار مهمی که در کنار سایر عوامل بـرای انتخـاب اولویـتهـا و نحـوه فراینـد بازسازی باید اتخاذ شود، پیوستگی در ارائه خدمات به مشترکین است.
فهرست مطالب نشریه شماره ۶۸۷
در واقع تهیه ضوابط و مقررات اصلاح، نگهداری، تعمیر، نوسازی و بازسازی شبکههای توزیع آب به منظور به حداقل رساندن نارساییها و ناهماهنگیهای موجود است. هدف از تعیین ضابطه و استانداردی واحد برای انجام دادن این مطالعات این است تا اطلاعات مورد نیاز به طور یکنواخت و با اطمینان کافی و با در نظر داشتن مسایل و نکاتی که توجه به آنها مطالعات را عاری از نواقص اساسی مینماید، جمع آوری و روند ادامه بررسیها در جهت صحیح هدایت شود. نشریه شماره ۶۸۷ در ۱۰ فصل و ۹۷ صفحه تهیه و تنظیم شده است.
تعاریف و اصطلاحات
- تعاریف و کلمات کلیدی
روشهای شناسایی
- شناسایی به صورت عامل
- تعیین درجه فرسودگی
- شناسایی به صورت غیر عامل
تهیه بانک اطلاعاتی و تجزیه وتحلیل اطلاعات
- دسته بندی اطلاعات
- منطقه بندی شبکه توزیع
- تحلیل هیدرولیکی و بر اورد ظرفیت شبکه موجود
اولویت بندی عملیات اصلاح، بازسازی و نوسازی
- اولویت
- روشهای انطباق ظرفیت شبکه با اهداف زمانی طرح
- طبقه بندی عملیات بر حسب اجزای شبکه
طرحهای اجرایی و مطالعات
- طرحهای اجرایی
- طرحهای مطالعاتی پایلوت
ضوابط اجرایی و مشخصات فنی طرحها
- تحقیق در عملیات
- مستند سازی مراحل تحقیق
ضوابط و روشهای تعیین محل حفاریهای شناسایی در شبکه توزیع
- حفاری
- دستورالعمل حفاری
- تیم فنی اجرایی برای هر یک از عملیاتها (تخصصها، سطوح مهارت و تجهیزات مورد نیاز)
- روشهای دسترسی به اجزای معیوب سیستم آبرسانی به منظور بازسازی
- ضوابط تعویض یا تعمیر هر یک از اجزای شبکه
- اهم نکات و دستورالعملهای بازسازی و نوسازی از دیدگاه بهرهبرداران
ضوابط قابل قبول بودن عملیات
- پایش فرایند
روشهای مستند سازی
- فرایند مستند سازی در طرحهای اصلاحی و بازسازی
- تهیه نقشههای چون ساخت
- تکمیل بانک اطلاعات توصیفی اجزای شبکه
- مشخصات کلی نقشه تاسیسات با تغییرات جدید پس از بازسازی و بهسازی
- تهیه نقشههای هم فشار هیدرولیکی در شرایط بازسازی شده شبکه
- کالیبره نمودن مدل
- تهیه گزارش عملیات و هزینههای اجرایی و تکمیل بانک اطلاعاتی پروژه
ملاحظات زیست محیطی و حفاظت و ایمنی
- پیش گیری از اثرات سوء زیست محیطی در دوره اجرا
- دستورالعملها، ضوابط و معیارهای حفاظت و ایمنی در حین انجام عملیات