سقفهای تیرچه و بلوک
سقفهای تیرچه و بلوک به دو دستهی کلی سقفهای با تیرچههای بتنی و سقفهای با تیرچههای فولادی با جان باز تقسیم بندی میشوند. حال آنکه هر یک از این نوع سقفها به لحاظ جزئیات اجرایی و نیز نوع بلوک مصرفی تنوع دارند. (مانند سقفهای با بلوک بتنی، بلوک سفالی، بلوک پلیاستایرن و…..).
مزایای استفاده از سقفهای تیرچه و بلوک
استفاده از سقفهای تیرچه و بلوک در ساختمانهای متعارف، بسیار مرسوم است. از مهمترین مزایای سقفهای تیرچه و بلوک در مقایسه با سایر سقفها نظیر سقف طاق ضربی و دال بتنی مسلح یکپارچه، میتوان به موارد زیر اشاره نمود.
- به علت استفاده از بلوکهای توخالی و حذف بتن منطقه کششی، در مصرف بتن صرفه جویی قابل توجهی میشود.
- به دلیل کاهش فضای بتنی با استفاده از بلوکها در منطقهی کششی، از مصرف آرماتورهای فولادی کاسته میشود که این امر به لحاظ اقتصادی بسیار مناسب است.
- به علت تولید صنعتی تیرچه و بلوک در کارخانه، کیفیت مناسبتری حاصل شده و نیروی انسانی کمتری مورد نیاز است.
- با توجه به وزن کم تیرچهها، حمل و نصب آنها توسط کارگران امکانپذیر بوده و در ساختمانهای با طبقات کم، نیاز به استفاده از جرثقیل را منتفی مینماید.
- به علت پیش ساخته بودن تیرچه و بلوک، نصب سقف بسیار سریع و آسان بوده و به کارگران متخصص که برای قالب بندی و آرماتوربندی سقفهای بتن آرمه استخدام میشوند، نیازی نیست.
- قالب بندی زیر سقف، تنها به شمعبندی و نصب چهار تراش در فواصل معین، جهت تأمین تکیهگاههای موقت تیرچهها، محدود میشود.
- از نقطه نظر اجرایی، بهکارگیری سقفهای تیرچه و بلوک سرعت عمل بیشتری را موجب خواهد شد و به کارهای پرهزینه و وقت گیر کارگاهی نیازی نیست
لزوم ممنوعیت استفاده از سقفهای تیرچه و بلوک در ساختمانهای بلند مرتبه
سقف تیرچه و بلوک معمولی که با استفاده از تیرچه و بلوک پیش ساخته اجراء میشود، یکی از انواع سقفهای بتنی مرسوم در ایران بوده که از حدود ۴۰ سال قبل رایج شده و همچنان با همان مشخصات چهل سال قبل اجرا میشود. این گونه سقفها دارای معایب و مشکلات فنی و اجرایی زیادی مهستند که شاید در ۴۰ سال قبل قابل اغماض و چشم پوشی بودند ولی در حال حاضر با توجه به بالا رفتن قیمت مصالح خصوصاً آهن آلات و افزایش قیمت زمین و همچنین تقاضا برای مسکن مقاوم دربرابر زلزله و همچنین رواج بلند مرتبه سازی قابل قبول نبوده ولی متاسفانه همچنان با وجود تمام معایب اجرا میشوند که در زیر به برخی از معایب آن اشاره میشود.
- با توجه به اینکه بتن پاشنه تیرچه قبل از بتن سقف ریخته میشود عملاً بتن تیرچه دو تکه بوده و ما بین بتن پاشنه و بتن سقف، یک سطح جداکننده بوجود میآید که باعث کاهش مقاومت و پایداری سقف میشود.
- با توجه به ضخامت ۴ سانتی بتن پاشنه تیرچه، کاور زیر میلگردها کمتر از یک سانتیمتر است و این مساله مقاومت تیرچه را در برابر آتشسوزی کاهش میدهد.
- عموماً بین طول تیرچهای که سفارش داده میشود و تیرچهای که به کارگاه آورده میشود اختلاف هست و خیلی دقتی در این رابطه وجود ندارد. و همین موضوع باعث میشود که عموماً نشیمن تیرچه داخل تیر درست رعایت نشود و بعضاً خیلی کم باشد و در بخش انتهایی تیرچه، میلگردها بدون بتن میشوند و به مرور دچار پوسیدگی میشوند.
- موقع جا گذاشتن تیرچه در داخل تیر به خصوص اگر تیرچه دوبل باشه، تیرچهها با خاموتها تلاقی میکنند و ریتم خاموتها به هم میریزد.
- با توجه به وضعیت اجرا و باریک شدن مقطع تیرچه بدلیل قرار گرفتن لبههای بلوک روی تیرچه، جداً صلبیت دیافراگم دراین سقف زیر سوال میرود و در هنگام زلزله نیز مقاومت لازم را نخواهد داشت.
- بالا دادن تیرچههای سنگین بتنی به طبقات پرهزینه و خطرناک است و برای اکیپهای قالب بند نیز مشکلات زیادی اعماز سقوط و یا آسیب رسیدن به ستون فقرات بوجود میآورد.
- برای ایجاد خیز منفی در تیرچه، وقتی جک وسط دهانه را سفت میکنید. از ۱ سانتیمتر به بالا دیگر نمیشود سفت کرد. چون دو سر تیرچه از داخل تیر بلند میشود و مجبورید رها کنید و خیز منفی لازم را ندهید که این کار مساوی است با ترک در گچ و خاک زیر سقف. چیزی که در گچ و خاک اغلب سقفها قابل رویت است.
- امکان ویبره زدن بتن تیرچهها به دلیل وجود خرپا و باریک شدن مقطع تیرچه وجود ندارد و آب بتن نیز سریعاً توسط بلوکهای سیمانی جذب شده و کارائی خود را از دست میدهد، در نتیجه بتن تیرچه اغلب کرمو میشود ولی از آنجایی که این عیب بزرگ مشهود نیست. متاسفانه نادیده گرفته شده و فقط در هنگام زلزله اثر خود را آشکار میکند.
- در هنگام زلزله بلوکهای سیمانی خرد شده و به همراه گچ و خاک زیر سقف بر سر ساکنان فرو میریزد.
استفاده از بلوکهای یونولیتی نیز در ساختمانهای مسکونی از طرف مرکز تحقیقات ساختمان به دلایل زیر توصیه نمیشود.
- زیانهای زیست محیطی پلی استایرینها از سوی کارشناسان مربوطه تایید شده است زیرا یونولیت از ترکیبات نفتی ساخته میشوند و به مرور به مونومرهای آزاد که سرطانزا هستند تجزیه شده و در محیط پراکنده میشوند.
- در سقف تیرچه یونولیت فقط قسمت فوقانی یونولیتها را با لایهای از بتن پوشش میدهند ولی در قسمت زیرین فقط گچ و خاک میشود که مقاومتی در برابر آتش نداشته و در هنگام آتش سوزی یونولیت سقف خیلی سریع شعله ور شده و خطر گسترش آتش سوزی در ساختمان به میزان بسیار زیادی افزایش مییابد زیرا قطعات ۲ متری یونولیت خیلی وقتها در بین واحدها مشترک بوده و آتش سوزی را از یک واحد به واحد دیگر منتقل میکند.
- در صورت استفاده پلی استایرین کندسوز باز هم از مشتقات نفتی محسوب میشود که خصوصیات حریق و ایجاد دود خطرناک و سمی ناشی از گرم شدن زیاد را در پی دارد و با توجه به اینکه تاییدی بر ضد آتش بودن این ماده شیمیایی وجود ندارد و به دلیل وجود ترکیبات و مشتقات نفتی، پس از اشتعال زایی، گازی سمی و غلیظ به نام سیانید هیدروژن تولید میکند که این گاز با یک بار دم و بازدم، منجر به فلج شدن ماهیچههای بدن و خفگی میشود.
- به علت جمع شدگی یونولیت، به مرور زمان سفیدکاری سقف ترک بر میدارد.
- استفاده از روش ترکیبی (بلوک ۱۰ سانتی سیمانی و یونولیت ۲۰ سانتی) هم انتخاب مناسبی نیست زیرا اگر چه خطر آتش سوزی کمتر میشود اما از آنجایی که مجموع قیمت بلوکهای ترکیبی بالا و کاهش وزن آن پایین است از لحاظ اقتصادی مقرون به صرفه نیست.
- از همه مهمتر اینکه بلوکهای سقفی اعم از سیمانی و یا یونولیتی از مواد معدنی و نفتی که سرمایه ملی است تهیه شده و مدفون ساختن آن در سقف با توجه به امکان حذف آن، هدر دادن سرمایه ملی محسوب میشود.